Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । माहात्म्यं च सरस्वत्या भूयः किं श्रोतुमिच्छसि

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi | māhātmyaṃ ca sarasvatyā bhūyaḥ kiṃ śrotumicchasi

Translation

یہ سب کچھ میں نے تمہیں بیان کر دیا، جیسا کہ تم نے مجھ سے پوچھا تھا۔ سرسوتی دیوی کی عظمت بھی—اب تم اور کیا سننا چاہتی ہو؟

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case) / चतुर्थी (4th case) एकवचन-रूपम् — here: चतुर्थी एकवचन (to you/for you)

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular; here agreeing with एतत् (predicate adjective)

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle ‘told/declared’ (predicate)

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; correlating with एतत् (‘that which’)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन — Accusative, Singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन — Nominative, Singular

• परिपृच्छसि: you ask (in detail)
• परिपृच्छसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन — Present indicative, 2nd person, Singular

• माहात्म्यम्: the greatness (māhātmya)
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन — Neuter, Acc./Nom., Singular; तत्पुरुषः ‘महान् आत्मा/महत्त्वम्’ → ‘greatness, glory’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction

• सरस्वत्याः: of Sarasvatī
• सरस्वत्याः: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन — Feminine, Genitive, Singular

• भूयः: further/again
• भूयः: Prayojana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरर्थक/अधिक्यवाचक) — adverb ‘again/further/more’

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular (interrogative)

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), अव्ययभाव — infinitive ‘to hear’

• इच्छसि: you wish/desire
• इच्छसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन — Present indicative, 2nd person, Singular

Speaker

Īśvara (Śiva) (closing the topic)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prācī Sarasvatī (within Prabhāsa-kṣetra narrative)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A calm teaching scene: the narrator concludes the Sarasvatī-mahātmya, turning to the listener with a gentle invitation to ask what next; background hints of a sacred river-channel and coastal Prabhāsa landscape.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Sarasvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching proceeds through inquiry and completion: sacred knowledge is transmitted as a guided dialogue about tīrtha-mahātmyas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sarasvatī tīrtha—specifically the Prācī Sarasvatī in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it marks the completion of an explanation and invites further questions.