Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तत्र स्नात्वा महादेवि गंगेशं यस्तु पूजयेत् । मुक्तः स्यात्पातकैर्घोरैरश्वमेधायुतं लभेत्

Transliteration

tatra snātvā mahādevi gaṃgeśaṃ yastu pūjayet | muktaḥ syātpātakairghorairaśvamedhāyutaṃ labhet

Translation

وہاں غسل کرکے، اے مہادیوی، جو کوئی گنگیش کی پوجا کرے وہ ہولناک گناہوں سے آزاد ہو جاتا ہے اور دس ہزار اشومیدھ یگیوں کے برابر پُنّیہ پاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकाले कृत्यर्थः ‘स्नानं कृत्वा’

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक; महा + देवी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारय-समासः ‘महती देवी’

• गंगेशम्: Lord of Ganga (Gaṅgeśa)
• गंगेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समासः ‘गङ्गायाः ईशः’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: indeed/but)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मुक्तः: freed
• मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि, ‘विमुक्तः’

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पातकैः: from/by sins
• पातकैः: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• घोरैः: terrible
• घोरैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणं पातकैः सह

• अश्वमेधायुतम्: ten thousand Aśvamedha sacrifices (merit)
• अश्वमेधायुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः ‘अश्वमेधानाम् अयुतम्’ (ten-thousand Aśvamedhas)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgāpatha / Uttānā river with Gaṅgeśvara

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim bathes in the Uttānā/Gaṅgā at Gaṅgāpatha, then offers worship to the Gaṅgeśvara liṅga on the riverbank; the atmosphere suggests purification and immense unseen merit (Aśvamedha-tulya).

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Gaṅgeśvara (Gaṅgeśa)
• Gaṅgāpatha
• Gaṅgā
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification and great merit arise from combining tīrtha-snāna with devoted worship of Śiva at the site.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgāpatha, especially the worship of Śiva as Gaṅgeśvara after bathing in the Gaṅgā/Uttānā there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (bathing) at the site and then do pūjā to Gaṅgeśa/Gaṅgeśvara; the stated fruit is release from severe sins and Aśvamedha-scale merit.