Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

नंदो राजा पुरा ह्यासीत्सर्वलोकसुखप्रदः । न दुर्भिक्षं न च व्याधि नाकाले मरणं नृणाम्

Transliteration

naṃdo rājā purā hyāsītsarvalokasukhapradaḥ | na durbhikṣaṃ na ca vyādhi nākāle maraṇaṃ nṛṇām

Translation

قدیم زمانے میں راجا نند تھا، جو سب لوگوں کو سکھ دینے والا تھا۔ نہ قحط تھا، نہ بیماری، اور نہ ہی انسانوں کی بے وقت موت ہوتی تھی۔

Word by Word

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुरा: formerly, in ancient times
• पुरा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• सर्वलोकसुखप्रदः: giver of happiness to all worlds/people
• सर्वलोकसुखप्रदः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + सुख + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying नन्दः/राजा)

• न: not, no
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• दुर्भिक्षम्: famine
• दुर्भिक्षम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्भिक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; वाक्ये 'न ...' इति निषेधितम्

• न: nor
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• व्याधिः: disease
• व्याधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'न' इति निषेधितम्

• न: nor
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अकाले: at an untimely time
• अकाले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अकाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in untimely time)

• मरणम्: death
• मरणम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'न' इति निषेधितम्

• नृणाम्: of men, of people
• नृणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nandāditya (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A golden-age vignette under King Nanda: abundant fields, healthy people, orderly life; the king as benevolent protector, suggesting why his Āditya installation carried weight.

Characters & Entities

• Nanda
• Nandāditya (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous rule supports cosmic and social harmony, expressed as health, timely rains, and freedom from calamities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sets the background for Nandāditya within Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the फल (results) of dhārmic governance rather than a specific rite.