Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

सर्वतीर्थोद्भवं तस्य पुण्यं भूयात्पुरंदर । नाधोगतिमवाप्नोति विबुधैस्सह मोदताम् । तथेत्युक्त्वा ततः शक्रस्त त्रैवान्तर्हितोऽभवत्

sarvatīrthodbhavaṃ tasya puṇyaṃ bhūyātpuraṃdara | nādhogatimavāpnoti vibudhaissaha modatām | tathetyuktvā tataḥ śakrasta traivāntarhito'bhavat

اے پُرندر! اس کے لیے سب تیرتھوں سے پیدا ہونے والے پُنّیہ کے برابر ثواب ہو۔ وہ ادھوگتی (پست حالت) کو نہیں پاتا؛ دیوتاؤں کی سنگت میں خوش رہے۔ “تتھَیتِھ” کہہ کر شکر (اِندر) وہاں سے غائب ہو گیا۔

सर्वतीर्थोद्भवम्arising from all sacred fords
सर्वतीर्थोद्भवम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सर्वेषां तीर्थानाम् उद्भवम्/उद्भूतम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular qualifying पुण्यम्
तस्यof him/of that (person)
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karta (Subject; of भूयात्)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here प्रथमा as subject of भूयात्
भूयात्may it become/be
भूयात्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative 3rd sg, परस्मैपद
पुरंदरO Purandara (Indra)
पुरंदर:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन; Vocative singular (epithet of Indra)
not
:
Negation particle
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अधोगतिम्a downward state/hellish fall
अधोगतिम्:
Karma (Object; of अवाप्नोति)
TypeNoun
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अधः-गति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Present 3rd sg, परस्मैपद
विबुधैःwith the gods
विबुधैः:
Sahakāraka (Association/Instrumental)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
सहtogether with
सह:
Sahārtha (Accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (preposition-like indeclinable)
मोदताम्let them rejoice
मोदताम्:
Kriyā (Benedictive/imperative)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Imperative 3rd pl, आत्मनेपद (आशीर्लिङ्गार्थे/आज्ञार्थे)
तथाso/thus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), Absolutive/gerund
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
त्रैवjust then/at that very moment
त्रैव:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या) + एव (अव्यय)
Formसन्ध्यन्तरित-निपातसमुच्चय; ‘त्रि’ used adverbially with एव (emphatic)
अन्तर्हितःdisappeared/hidden
अन्तर्हितः:
Kriyā (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootअन्तर् (उपसर्ग/अव्यय) + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Predicate adjective with अभवत्
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Imperfect 3rd sg, परस्मैपद

Ṛṣayaḥ (first two pādas), then narrator voice for Indra’s departure (contextual)

Tirtha: Ṛṣitīrtha (within Prabhāsakṣetra)

Type: kund

Listener: Purandara addressed (Indra himself bears epithet; verse frames a benediction addressed to ‘Purandara’)

Scene: Indra (Śakra/Purandara) pronounces a boon that the devotee’s merit equals that of all tīrthas; the blessed one is promised no lower rebirth and joy among gods; Indra then vanishes (antarhita).

P
Purandara
Ś
Śakra (Indra)
V
Vibudhas (Devas)
S
Sarva-tīrtha puṇya

FAQs

Proper rites at a sanctified place can yield ‘all-tīrtha’ merit and protect one from spiritual downfall.

Ṛṣitīrtha within Prabhāsakṣetra, praised as conferring sarva-tīrtha-samāna puṇya.

The implied rite is the previously stated tri-rātra fast, snāna, Pitṛ-tarpaṇa, and śrāddha whose fruit is now declared.