Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्

Transliteration

evaṃ kṛte'ṣṭādaśānāṃ kuṣṭhānāṃ nāśanaṃ bhavet | dvitīye somavāre tu karaṃjaṃ dantadhāvanam

Translation

اس طرح کرنے سے کوڑھ (کُشٹھ) کی اٹھارہ قسموں کا ناس ہو جاتا ہے۔ پھر دوسرے سوموار کو کرنج کی داتن سے دانت صاف کرے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• कृते: when done
• कृते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके 'कृते' = when (it is) done

• अष्टादशानाम्: of eighteen
• अष्टादशानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक; अष्ट + दश)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण; द्विगु-समास (18)

• कुष्ठानाम्: of leprosies/skin diseases
• कुष्ठानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध

• नाशनम्: destruction/removal
• नाशनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी (फलरूप)

• भवेत्: would be/should occur
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: भू (to be)

• द्वितीये: on the second (day)
• द्वितीये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण; अधिकरण

• सोमवारे: on Monday
• सोमवारे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सोमवार (प्रातिपदिक; सोम + वार)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य वारः)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• करंजम्: karañja (tree/twig)
• करंजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: करंज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (दन्तधावनरूपेण) कर्म

• दन्तधावनम्: tooth-cleaning (twig/act)
• दन्तधावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दन्त-धावन (प्रातिपदिक; दन्त + धावन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes the Someśvara observance; a symbolic depiction shows skin ailments dissolving as divine grace descends. Morning of the second Monday: the devotee uses a karañja twig for tooth-cleaning near a water source, then turns toward the temple for worship.

Characters & Entities

• Someśvara/Somnātha
• Somavāra (Monday)
• karañja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-based Śiva observances are portrayed as both spiritually purifying and bodily beneficial.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s Someśvara/Somnātha worship context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Follow the stated procedure; on the second Monday, perform dantadhāvana using a karañja twig.