Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 24›Shloka 56
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

Devanagari script

चन्द्रमा यक्ष्मणा मुक्तः स्वस्थाननिरतोऽभवत् । आहूय विश्वकर्माणं प्रासादं पर्यकल्पयत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं गोक्षीरधवलोज्ज्वलम्

Transliteration

candramā yakṣmaṇā muktaḥ svasthānanirato'bhavat | āhūya viśvakarmāṇaṃ prāsādaṃ paryakalpayat | śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ gokṣīradhavalojjvalam

Translation

یَکشما کے روگ سے آزاد ہو کر چاند اپنے مقام پر قائم ہو گیا۔ اس نے وشوکرما کو بلا کر ایک محل تعمیر کرایا—خالص بلور کی مانند، گائے کے دودھ کی طرح سفید اور روشن۔

Word by Word
चन्द्रमाthe Moon
चन्द्रमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcandramas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine Nom singular
यक्ष्मणाfrom consumption/disease (yakṣman)
यक्ष्मणा:
Apadana (Source/Separation/अपादान)
TypeNoun
Rootyakṣman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन = Masculine Instr singular
मुक्तःfreed
मुक्तः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmukta (कृदन्त, √मुच्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (चन्द्रमा) = Masculine Nom singular, ‘freed’
स्व-स्थान-निरतःintent on his own place
स्व-स्थान-निरतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक) + nirata (कृदन्त, √रम् with नि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (स्वे स्थाने निरतः) = Masculine Nom singular adjective
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन = became/was
आहूयhaving summoned
आहूय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootāhūya (कृदन्त, √ह्वे/√हू, त्वान्त)
Formत्वान्त-अव्यय (gerund) = having summoned
विश्वकर्माणम्Viśvakarman
विश्वकर्माणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviśva + karman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (विश्वस्य कर्मा/कर्मणः) = Acc singular (proper name)
प्रासादम्a palace
प्रासादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = Masculine Acc singular
पर्यकल्पयत्constructed
पर्यकल्पयत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√कॢप् (धातु) with परि
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन = arranged/constructed
शुद्ध-स्फटिक-संकाशम्resembling pure crystal
शुद्ध-स्फटिक-संकाशम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootśuddha (प्रातिपदिक) + sphaṭika (प्रातिपदिक) + saṃkāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शुद्धस्य स्फटिकस्य संकाशः) = Acc singular adjective (प्रासादम्)
गो-क्षीर-धवल-उज्ज्वलम्bright, white like cow’s milk
गो-क्षीर-धवल-उज्ज्वलम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootgo (प्रातिपदिक) + kṣīra (प्रातिपदिक) + dhavala (प्रातिपदिक) + ujjvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समुच्चयार्थ (गोक्षीरवत् धवलः उज्ज्वलः) = Acc singular adjective (प्रासादम्)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Purāṇic narration style within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Moon, freed from yakṣmā, regains his celestial station and commissions Viśvakarman to build a dazzling palace—crystal-like, milk-white, intensely luminous.

Characters & Entities
C
Candramā (Soma)
Y
Yakṣmā
V
Viśvakarman

FAQs

Gratitude after divine healing should culminate in dharmic service—here, Soma responds by establishing a splendid sacred structure.

Prabhāsa-kṣetra, centered on Someśvara (Somnātha), famed for Soma’s relief and consequent acts of devotion.

No explicit rite is prescribed in this verse; it narrates temple-building as an offering born of restored well-being.

←Previous Verse
Next Verse→