Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

यन्ममाग्रेतनं नामख्यातं ब्रह्मावसानिकम् । सोमनाथेति च पुनस्तदेव प्रचरिष्यति । द्रक्ष्यंति हि नरा ये मामत्रस्थं भक्तितत्पराः

Transliteration

yanmamāgretanaṃ nāmakhyātaṃ brahmāvasānikam | somanātheti ca punastadeva pracariṣyati | drakṣyaṃti hi narā ye māmatrasthaṃ bhaktitatparāḥ

Translation

میرا وہ قدیم نام جو برہما کے عہد کے اختتام تک مشہور تھا، وہی پھر ‘سومناتھ’ کے نام سے رائج ہوگا۔ جو لوگ بھکتی میں یکسو ہیں، وہ مجھے یہاں اسی مقام پر حاضر دیکھیں گے۔

Word by Word

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अग्रेतनम्: former; earlier
• अग्रेतनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अग्रेतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifies नाम)

• नाम: name
• नाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ख्यातम्: known; famed
• ख्यातम्: Kriya (State/अवस्था)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘known/called’ (agreeing with नाम)

• ब्रह्मावसानिकम्: ending with ‘Brahmā’ (i.e., lasting till Brahmā’s end)
• ब्रह्मावसानिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अवसानिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifies नाम)

• सोमनाथ: Somanātha
• सोमनाथ: Predicate complement (नाम)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (नामरूपेण)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/and)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Repetition)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरावृत्ति/again)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifies implied ‘नाम’)

• एव: indeed; only
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/emphasis)

• प्रचरिष्यति: will spread; will be in use
• प्रचरिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• द्रक्ष्यन्ति: will see
• द्रक्ष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (Emphasis/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle; reason/emphasis)

• नराः: men; people
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक/locative adverb)

• स्थम्: standing (here)
• स्थम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + शतृ (कृत्)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ/वर्तमान-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘standing/being’ (agreeing with माम्)

• भक्तितत्पराः: devotion-intent; devoted
• भक्तितत्पराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifies नराः)

Speaker

Śiva (Śambhu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somanātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Soma/Candra

Visual Art Cues

Scene: Śiva declares that his ancient, cosmic-age-renowned name will again circulate as ‘Somanātha’; devotees gather for darśana at the ever-present liṅga.

Characters & Entities

• Śiva
• Somnātha
• Brahmā
• Prabhāsa
• Devotees

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine names and tīrthas endure across cosmic time, and bhakti leads to living darśana at the sacred seat.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where Śiva is to be seen as Somnātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is mandated; the verse highlights bhakti-tatparatā (devotional intent) and darśana at the kṣetra.