Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तत उत्थाय स क्रोधात्सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत् । पंचानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखंडिनः

Transliteration

tata utthāya sa krodhātsātyakirvākyamabravīt | paṃcānāṃ draupadeyānāṃ dhṛṣṭadyumnaśikhaṃḍinaḥ

Translation

تب وہ غصّے سے اٹھا اور ساتیہ کی نے کلام کیا—دروپدی کے پانچ بیٹوں کے بارے میں، اور دھِرِشتدیومن اور شِکھنڈن کے بارے میں۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/काल-वाचक अव्यय (adverb: then/from there)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Sambandha (Prior action/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: उत् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्रोधात्: from anger/out of anger
• क्रोधात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• सात्यकिः: Sātyaki
• सात्यकिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सात्यकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: a statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतन-भूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पञ्चानाम्: of five
• पञ्चानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण

• द्रौपदेयानाम्: of the sons of Draupadī
• द्रौपदेयानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्रौपदेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; द्रौपदी-पुत्राः

• धृष्टद्युम्नशिखण्डिनः: of Dhṛṣṭadyumna and Śikhaṇḍin
• धृष्टद्युम्नशिखण्डिनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धृष्टद्युम्न (प्रातिपदिक) + शिखण्डिन् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (इतरेतर-द्वन्द्व); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन/बहुवचन-प्रयोगः (सन्दर्भे ‘of Dhṛṣṭadyumna and Śikhaṇḍin’)

Speaker

Narrator (introducing Sātyaki’s speech)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sātyaki rises abruptly, eyes reddened with wrath, speaking of the slain Draupadeyas, Dhṛṣṭadyumna, and Śikhaṇḍin; the atmosphere is tense, with Keśava nearby as a silent moral axis.

Characters & Entities

• Sātyaki
• Draupadeyas
• Dhṛṣṭadyumna
• Śikhaṇḍin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When anger rises, the mind reaches for painful memories and names—showing how resentment keeps violence alive across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the Purāṇa situates the culmination of Yādava destiny.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative setup for a denunciation.