Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

इत्यब्रुवंस्ततो देवि प्रलब्धास्ते दुरात्मभिः । मुनयः क्रोधरक्ताक्षाः समीक्ष्याथ परस्परम्

ityabruvaṃstato devi pralabdhāste durātmabhiḥ | munayaḥ krodharaktākṣāḥ samīkṣyātha parasparam

اے دیوی! یوں کہہ چکنے کے بعد، بدباطن لوگوں کے تمسخر سے وہ رشی غضب سے سرخ چشم ہو گئے اور پھر ایک دوسرے کی طرف دیکھنے لگے۔

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्त्यर्थक-निपातः (Quotative particle)
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/past), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम् (They said)
ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तः (Ablatival adverb: then/from there)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (Vocative singular)
प्रलब्धाःmocked/insulted
प्रलब्धाः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + लभ् (धातु) → प्रलब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे (Past passive participle used predicatively)
तेthey (those sages)
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
दुरात्मभिःby the wicked ones
दुरात्मभिः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; ‘दुष्टा आत्मा येषाम्’ (Instrumental plural)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
क्रोधरक्ताक्षाःwith eyes reddened by anger
क्रोधरक्ताक्षाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोध + रक्त + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘क्रोधेन रक्ते अक्षिणी येषाम्’ (Nominative plural)
समीक्ष्यhaving looked
समीक्ष्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-लोपे ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund: having looked)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भार्थक-निपातः (Then/now)
परस्परम्mutually/at one another
परस्परम्:
Desha-Kala (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोगः)
Formअव्ययम्; परस्पर-शब्दस्य क्रियाविशेषण-प्रयोगः (Reciprocal adverb)

Narrator (within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya frame)

Tirtha: प्रभासक्षेत्र

Type: kshetra

Listener: देवी (पार्वती/देवी)

Scene: प्रभासक्षेत्र में ऋषिगण उपहासित होकर क्रोधरक्त नेत्रों से परस्पर संकेत करते हैं; वातावरण में अनिष्ट की छाया।

D
Devī
M
Munis (sages)

FAQs

Ridicule of the righteous kindles consequences; ṛṣi-tejas (ascetic power) responds when dharma is violated.

Prabhāsa-kṣetra, where the sages’ words become fate-bearing for the Vṛṣṇis.

None; it describes the sages’ reaction within the sacred history.