Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 104

Devanagari script

षट्कोणं तत्र दातव्यमंगुल्या यादवस्थले । यात्राफलमवाप्नोति सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Transliteration

ṣaṭkoṇaṃ tatra dātavyamaṃgulyā yādavasthale | yātrāphalamavāpnoti samyakchraddhāsamanvitaḥ

Translation

یادوَستھل میں وہاں انگلی سے چھ کونوں والی شکل بنانی (یا نذر کرنی) چاہیے۔ جو درست شرَدھا کے ساتھ ہو، وہ یاترا کا پورا پھل پاتا ہے۔

Word by Word

• षट्कोणम्: a hexagon (six-angled figure)
• षट्कोणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट्-कोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षट् संख्या + कोणः इति द्विगु-समासः (ṣaṭ+koṇa)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• दातव्यम्: should be given
• दातव्यम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/passive necessity); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः—‘to be given/should be given’

• अंगुल्या: with the finger
• अंगुल्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अंगुली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• यादवस्थले: at Yādavasthala
• यादवस्थले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यादव-स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—यादवानां स्थलम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः (yādava+sthala)

• यात्राफलम्: the fruit of pilgrimage
• यात्राफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—यात्रायाः फलम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः (yātrā+phala)

• अवाप्नोति: obtains
• अवाप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: properly/fully)

• श्रद्धा: with faith
• श्रद्धा: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन; ‘with faith’ (instrumental of accompaniment)

• समन्वितः: endowed (with)
• समन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies implied ‘सः/यात्री’)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yādavasthala (Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim kneels at Yādavasthala and traces a precise ṣaṭkoṇa on the ground with the fingertip; nearby stands a small shrine and offerings; the act is quiet yet charged, suggesting a yantra-like completion of the yātrā.

Characters & Entities

• Yādavasthala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā (faithful intent) completes ritual action and unlocks the full merit of tīrtha-yātrā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yādavasthala in the Prabhāsa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Making/marking a ṣaṭkoṇa (six-angled sign) with the finger at the site as part of the local tīrtha-vidhi.