Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

सूत उवाच । अत्र क्षेत्रे स्वरूपेण स्थातव्यं वचनान्मम । पापिनां प्राणिनां चात्र रक्षा कार्या प्रयत्नतः

sūta uvāca | atra kṣetre svarūpeṇa sthātavyaṃ vacanānmama | pāpināṃ prāṇināṃ cātra rakṣā kāryā prayatnataḥ

سوت نے کہا: “اس مقدس کھیتر میں میرے کلام کے مطابق تمہیں اپنے ظاہر شدہ روپ میں ہی ٹھہرنا ہے؛ اور یہاں گناہگار جانداروں کی بھی پوری کوشش سے حفاظت کرنی ہے۔”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
स्वरूपेणin (one's) own form
स्वरूपेण:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
स्थातव्यम्should remain / must stay
स्थातव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्); भावे/कर्तरि प्रयोग; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘must be stayed/should stay’
वचनात्from the command/word
वचनात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
ममof me / my
मम:
Sambandha (Possessor/Relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
पापिनाम्of sinners
पापिनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपापिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
रक्षाprotection
रक्षा:
Karma/Pradhana (Object/Theme of obligation)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
कार्याshould be done
कार्या:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘to be done/should be done’
प्रयत्नतःwith effort / diligently
प्रयत्नतः:
Kriya-viseshana (Manner)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Deities/guardians addressed within the narrative; externally Śaunaka and sages

Scene: Sūta, as authoritative narrator, issues a solemn injunction: the divine guardian must remain manifest in the kṣetra and protect even sinful beings; pilgrims appear weary and penitent, sheltered under the kṣetra’s sanctity.

S
Sūta
P
Prabhāsakṣetra (implied)

FAQs

A tīrtha is a place of refuge: its guardianship extends compassion and protection even to the fallen who approach it.

Prabhāsakṣetra, described as a protected kṣetra where divine presence is stationed.

No specific rite; the instruction is administrative-spiritual: remaining present in the kṣetra and protecting beings.