Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

एकैके मण्डपे तत्र चक्रे सप्तदशर्त्विजः । गुरुणा प्रेरितो ब्रह्मा तत्र देवपुरोधसा

Transliteration

ekaike maṇḍape tatra cakre saptadaśartvijaḥ | guruṇā prerito brahmā tatra devapurodhasā

Translation

وہاں ہر منڈپ میں برہما نے سترہ رِتوِج (یَجْن کے پجاری) مقرر کیے، گرو—دیویہ پُروہت—کی ترغیب سے، جو اِن رسومات کا نگران تھا۔

Word by Word

• एकैकै: in each (one by one)
• एकैकै: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: eka-eka (प्रातिपदिक; एक + एक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (इतर-इतर/वितरणार्थः: "each and every"); पुं/नपुंसक, सप्तमी विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; मण्डपे इत्यस्य विशेषणम्

• मण्डपे: in the pavilion
• मण्डपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: maṇḍapa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• चक्रे: made, performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• सप्तदश: seventeen
• सप्तदश: Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saptadaśa (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (सप्त + दश); संख्यावाचक; (अव्ययवत्) विशेषणरूपेण प्रयुक्तम्

• ऋत्विजः: priests
• ऋत्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ṛtvij (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• गुरुणा: by the teacher
• गुरुणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: guru (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• प्रेरितः: impelled, urged
• प्रेरितः: Kriya (Causal state/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: prerita (कृदन्त/प्रातिपदिक; pra + √īr/√ir (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP of causative: "impelled"); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मा इत्यस्य विशेषणम्

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• देवपुरोधसा: by the gods’ chaplain (Bṛhaspati)
• देवपुरोधसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: deva-purodhā (प्रातिपदिक; देव + पुरोधस्/पुरोधा)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानां पुरोधाः); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside each pavilion, Brahmā assigns a structured team of seventeen ṛtvijas; Bṛhaspati-like guru figure and the deva-purohita oversee, with ritual implements arranged in strict order.

Characters & Entities

• Brahmā
• Ṛtvijas
• Deva-purohita (divine chaplain)
• Prabhāsa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rites flourish through discipline, qualified officiants, and guidance from legitimate spiritual authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, depicted as the venue for large, orderly Vedic ritual arrangements.

What ritualistic prescription is mentioned?

Appointment/arrangement of multiple ṛtvijas (officiants) across maṇḍapas for the ritual proceedings.