Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 130

Devanagari script

प्राप्यावभृथमव्यग्रः कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च संबभूव निशापतिः

Transliteration

prāpyāvabhṛthamavyagraḥ kṛtvā māheśvaraṃ makham | kṛtārthaḥ paripūrṇaśca saṃbabhūva niśāpatiḥ

Translation

اَوَبھرتھ کے اختتامی غسل کو بے التفاتی کے بغیر پا کر اور ماہیشور یَجْن کر کے، شب کے مالک سوم اپنے مقصد میں کامیاب اور کامل ہو گیا۔

Word by Word

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having obtained)

• अवभृथम्: the avabhṛtha (final bath)
• अवभृथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अवभृथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अव्यग्रः: unperturbed
• अव्यग्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-व्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/निषेध (not agitated)

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having performed)

• माहेश्वरम्: Maheśvara-related (to Śiva)
• माहेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: माहेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• मखम्: sacrifice
• मखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृतार्थः: fulfilled/successful
• कृतार्थः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (कृतः अर्थः यस्य)

• परिपूर्णः: complete
• परिपूर्णः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि-√पॄ (धातु) → पूर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• संबभूव: became
• संबभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• निशापतिः: the lord of night (Moon)
• निशापतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशा + पति (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निशायाः पतिः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Soma, serene and radiant, steps into the avabhṛtha waters at Prabhāsa after completing a Maheśvara-yajña; priests hold ladles and darbha; the sacrificial fire smolders as the rite concludes.

Characters & Entities

• Soma (Niśāpati)
• Avabhṛtha
• Māheśvara makha (Śiva-yajña)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual reaches perfection through completion—steadfastness and proper closure (avabhṛtha) bring inner fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where a Māheśvara rite culminating in avabhṛtha is portrayed as spiritually consummating.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avabhṛtha-snānā (the concluding bath) after performing a Māheśvara yajña.