Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 113

Devanagari script

ब्राह्मणं पैत्र्यमैंद्रं च जपेरन्यजुषो यमे । देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरम्

Transliteration

brāhmaṇaṃ paitryamaiṃdraṃ ca japeranyajuṣo yame | devavrataṃ vāmadevyaṃ jyeṣṭhaṃ sāma rathaṃtaram

Translation

جنوبی سمت میں یجُرویدی جپ کرنے والوں نے برہمنہ کے اقتباسات، پَیتریہ اور آئندرا صیغے پڑھے۔ انہوں نے دیوورت، وام دیویہ، جیشٹھ سامن اور رتھنتَر بھی گایا، اور منظم لِتورجی سے یَجْن کو قوت بخشی۔

Word by Word

• ब्राह्मणम्: the Brāhmaṇa (formula/text)
• ब्राह्मणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: brāhmaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; object-name (a Brahman-formula)

• पैत्र्यमैन्द्रम्: the Paitrya and Aindra (formulas)
• पैत्र्यमैन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: paitrya (प्रातिपदिक) + aindra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वसमास (पैत्र्य + ऐन्द्र) समाहारद्वन्द्वः; qualifying the recited item

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• जपेत्: should recite (mutter)
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √jap (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should recite/mutter’

• अन्यजुषः: of the other Yajus (Yajur-portion)
• अन्यजुषः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: anya (प्रातिपदिक) + yajuṣ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुषः (अन्यस्य यजुषः)

• यमे: in the Yama (section/part)
• यमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: yama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; locative of section/placement

• देवव्रतम्: Devavrata (a named chant/formula)
• देवव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + vrata (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (देवानां व्रतम् / देवसम्बद्धं व्रतम्)

• वामदेव्यम्: Vāmadevya (chant)
• वामदेव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vāmadeva (प्रातिपदिक) + ya (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्धित-निर्मित (वामदेवसम्बद्धम्)

• ज्येष्ठम्: Jyeṣṭha (chant)
• ज्येष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: jyeṣṭha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; name of a sāman/chant

• साम: Sāman (chant)
• साम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sāman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Vedic chant

• रथन्तरम्: Rathantara (chant)
• रथन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rathantara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; name of a sāman

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In the southern sector, Yajur-vedic priests stand or sit with measured gestures, reciting formulae; nearby, offerings for pitṛs (water vessel, sesame) are arranged; Sāman singers chant Devavrata/Vāmadevya/Jyeṣṭha/Rathantara in a controlled, resonant cadence.

Characters & Entities

• Yama (southern direction)
• Yajurveda reciters
• Rathantara (Sāman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through disciplined ritual structure—texts, directions, and chants aligned to cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, depicted as a place where full Vedic liturgy is performed for sacred outcomes.

What ritualistic prescription is mentioned?

Southern placement of Yajur-vedic recitation, including Brāhmaṇa portions and named Sāman chants.