Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

प्रेता ऊचुः । प्राप्ते भोजनकाले तु यत्र युद्धं प्रवर्तते । तस्यान्नस्य रसं सर्वं भुंजामो द्विजसत्तम

Transliteration

pretā ūcuḥ | prāpte bhojanakāle tu yatra yuddhaṃ pravartate | tasyānnasya rasaṃ sarvaṃ bhuṃjāmo dvijasattama

Translation

پریتوں نے کہا: “جب کھانے کا وقت آتا ہے تو جہاں کہیں جنگ چھڑتی ہے، اے افضلِ دِوِج! ہم اسی اَنّ کا سارا رَس (جوہر) کھا لیتے ہیں۔”

Word by Word

• प्रेताः: the pretas (departed spirits)
• प्रेताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• प्राप्ते: when (it) has arrived
• प्राप्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘प्राप्ते (काले)’ = when (time) has come

• भोजनकाले: at mealtime
• भोजनकाले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भोजन + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भोजनस्य कालः)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (but/indeed)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• प्रवर्तते: arises/begins
• प्रवर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• अन्नस्य: of the food
• अन्नस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• रसम्: essence/juice/taste
• रसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (रसम्)

• भुञ्जामः: we eat/enjoy
• भुञ्जामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), बहुवचन; परस्मैपद

• द्विजसत्तम: O best of the twice-born
• द्विजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमः)

Speaker

Pretas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Gautama

Visual Art Cues

Scene: Ethereal pretas hover over a battlefield at mealtime, drawing luminous ‘rasa’ threads from cooked food while warriors clash; the visible eaters are left with tasteless remnants—an unseen economy of suffering.

Characters & Entities

• Gautama (context)
• Pretas
• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Violence and disorder distort even nourishment; pretas subsist on subtle remnants rather than wholesome food, reflecting a diminished state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra remains the narrative locus; the verse explains preta-condition rather than a localized shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; indirectly it discourages violent contexts and underscores the value of pure, peaceful living.