Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पुरुषोत्तमनामाढ्यं क्षेत्रं च धनुषां शतम् । तस्मिन्क्षेत्रे स चापश्यत्पंच प्रेतान्सुदारुणान्

Transliteration

puruṣottamanāmāḍhyaṃ kṣetraṃ ca dhanuṣāṃ śatam | tasminkṣetre sa cāpaśyatpaṃca pretānsudāruṇān

Translation

وہ علاقہ ‘پُرُشوتّم’ کے نام سے مشہور تھا، جس کی وسعت سو دھنُش کے برابر تھی؛ اور اسی میدان میں اس نے پانچ نہایت ہولناک پریت دیکھے۔

Word by Word

• पुरुषोत्तमनाम: of the name ‘Puruṣottama’
• पुरुषोत्तमनाम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुरुषोत्तम + नामन् (प्रातिपदिक); समास
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; (पुरुषोत्तमस्य नाम)

• आढ्यम्: rich, endowed
• आढ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• क्षेत्रम्: sacred field/place
• क्षेत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• धनुषाम्: of bows (as a measure)
• धनुषाम्: Sambandha (Genitive measure/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्यावाचक

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• क्षेत्रे: in the field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Quantifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्च (अव्यय/संख्या)
• Form: अव्यय; संख्यावाचक (numeral indeclinable)

• प्रेतान्: ghosts, departed spirits
• प्रेतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• सुदारुणान्: very dreadful
• सुदारुणान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + दारुण (प्रातिपदिक); उपसर्गपूर्वक-विशेषण
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puruṣottama-kṣetra (sub-region) connected to Preta-tīrtha/Gātra-vimocana episode

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śrī Devī

Visual Art Cues

Scene: In a defined sacred field called Puruṣottama, Gautama beholds five terrifying pretas—gaunt forms, hollow eyes—yet the scene is framed as a prelude to their release, with a sanctified aura over the ground.

Characters & Entities

• Puruṣottama-kṣetra
• Pañca Pretāḥ (five pretas)
• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even within renowned sacred regions, beings in suffering states may appear—highlighting the need for tīrtha-grace and liberation themes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Puruṣottama-named kṣetra associated with the narrative background for Preta-tīrtha in Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse introduces the sighting that prompts the ensuing explanation.