Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

तं दृष्ट्वा पर्वतं रम्यं दृष्ट्वा चैव महोदधिम् । प्रदक्षिणं ततश्चक्रे सप्तकृत्वो निशाकरः । गिरेः प्रदक्षिणां कृत्वा गतो यत्र महेश्वरः

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā parvataṃ ramyaṃ dṛṣṭvā caiva mahodadhim | pradakṣiṇaṃ tataścakre saptakṛtvo niśākaraḥ | gireḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā gato yatra maheśvaraḥ

Translation

اس دلکش پہاڑ کو دیکھ کر اور عظیم سمندر کا دیدار کر کے، نِشاکر (چاند) نے پھر سات بار پرَدَکشِنا کی۔ پہاڑ کی پرَدَکشِنا پوری کر کے وہ اُس مقام کو گیا جہاں مہیشور تھے۔

Word by Word

• तम्: that (him/it)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having seen’

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रम्यम्: beautiful
• रम्यम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पर्वतम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय; ‘having seen’

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)

• महोदधिम्: the great ocean
• महोदधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महा-उदधिः = great ocean)

• प्रदक्षिणम्: circumambulation
• प्रदक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as object: circumambulation)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरार्थक (then/thereafter)

• चक्रे: did/made
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सप्तकृत्वः: seven times
• सप्तकृत्वः: Kriya-viseshana (Frequency)
• Type: Indeclinable
• Root: सप्तन् (प्रातिपदिक) + कृत्वस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; संख्याविशेषण-रीत्यर्थ (seven times)

• निशाकरः: the moon
• निशाकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (निशा-करः = maker of night = moon)

• गिरेः: of the mountain
• गिरेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• प्रदक्षिणाम्: circumambulation
• प्रदक्षिणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय; ‘having done’

• गतः: went
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: भूतकालिक-कृदन्त (क्त; past participle) प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; अर्थे—गच्छितवान् (went)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (where)

• महेश्वरः: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् ईश्वरः = Maheśvara)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛtapārva-ta (within Prabhāsa)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Chandra gazes upon the beautiful hill and the immense ocean, then circles the hill seven times; afterward he proceeds toward Maheśvara’s abode.

Characters & Entities

• Niśākara (Soma/Chandra)
• Mahodadhi (ocean)
• Maheśvara (Śiva)
• Kṛtapārva­ta (implicit mountain context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence is expressed through sacred movement—pradakṣiṇā—before approaching the deity, showing humility and devotional discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s landscape: the holy mountain (Kṛtapārva­ta context) and the nearby great ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pradakṣiṇā (circumambulation), performed seven times by Soma, highlighting a devotional observance connected with the site.