Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

शाकटायनवार्द्धिक्यावग्निको बादरायणः । वालखिल्या महात्मानो ये च भूमण्डले स्थिताः

Transliteration

śākaṭāyanavārddhikyāvagniko bādarāyaṇaḥ | vālakhilyā mahātmāno ye ca bhūmaṇḍale sthitāḥ

Translation

وہاں شاکٹایَن، واردھِکْیَ، اوَگنِک اور بادَرایَن موجود تھے؛ اور عظیمُ النَّفس والکھِلیہ اور دیگر بلند مرتبہ ہستیاں بھی جو روئے زمین پر مقیم ہیں۔

Word by Word

• शाकटायनवार्द्धिक्यौ: Śākaṭāyana and Vārddhikya
• शाकटायनवार्द्धिक्यौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाकटायन + वार्द्धिक्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्व-समास (शाकटायनः च वार्द्धिक्यः च)

• अग्निकः: Agnika
• अग्निकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्निक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बादरायणः: Bādarāyaṇa
• बादरायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बादरायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वालखिल्याः: Vālakhilyas (a group of sages)
• वालखिल्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)

• महात्मानः: great-souled
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying वालखिल्याः)

• ये: who/those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• भूमण्डले: on the earth-circle/world
• भूमण्डले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• स्थिताः: situated/abiding
• स्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये/वालखिल्याः)

Speaker

Deductive (Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gathering of venerable ṛṣis—Śākaṭāyana, Vārddhikya, Avagnika, Bādarāyaṇa, and Vālakhilyas—seated in a sacred landscape of Prabhāsa, suggesting an ancient hermitage culture and a tīrtha charged with ascetic presence.

Characters & Entities

• Śākaṭāyana
• Vārddhikya
• Avagnika
• Bādarāyaṇa
• Vālakhilyas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is depicted as universally revered—drawing even the most subtle and austere orders of sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its sanctified mountain setting described in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on the site’s greatness demonstrated by the sages’ congregation.