Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

गुरुं हत्वा पुरा देवि गौतमः पापदुःखितः । तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य तस्मात्पापाद्व्यमुच्यत

Transliteration

guruṃ hatvā purā devi gautamaḥ pāpaduḥkhitaḥ | tatra liṃgaṃ pratiṣṭhāpya tasmātpāpādvyamucyata

Translation

اے دیوی! قدیم زمانے میں گوتَم نے اپنے گرو کو قتل کیا تھا؛ گناہ کے دکھ سے رنجیدہ ہو کر اس نے وہاں لِنگ کی پرتیِشٹھا کی، اور اسی سے وہ اس گناہ سے چھوٹ گیا۔

Word by Word

• गुरुम्: the teacher
• गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाले कृत्य (having done)

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पापदुःखितः: afflicted by sin
• पापदुःखितः: Karta-anvayi (Subject complement/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + दुःखित (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापेन दुःखितः = afflicted by sin)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिष्ठाप्य: having installed
• प्रतिष्ठाप्य: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), causative-sense in usage: ‘having स्थापित/installed’

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• व्यमुच्यत: was released (freed)
• व्यमुच्यत: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + मुच् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Sage Gautama, sorrowful and austere, installs a liṅga at the Gautameśvara spot; a dark aura of guilt lifts as light gathers around the shrine, indicating release from sin.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Gautama
• Gautameśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Repentance expressed through sacred action—liṅga-pratiṣṭhā at a holy kṣetra—is praised as a means of purification and release.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautameśvara in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installing a Śiva-liṅga) at the site as an act connected with expiation.