Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 214

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कौशिकेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामचतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahā purāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kauśikeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmacaturdaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری سکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا میں، ساتویں پربھاس کھنڈ کے پہلے پربھاسکشیتر ماہاتمیہ میں ‘کوشیکیشور کی مہیمہ کا بیان’ نامی دو سو چودھواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• iti: thus; so (ends the section)
• iti: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)

• śrīskāṃde: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• śrīskāṃde: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śrī-skanda (प्रातिपदिक; श्री + स्कन्द)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (7th/Locative); एकवचन

• mahā: great
• mahā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; (पुराणम् इत्यस्य विशेषणम्—पाठे 'महापुराण' समासार्थः)

• purāṇe: in the Purāṇa
• purāṇe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: purāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन

• ekāśītisāhasryāṃ: in the (collection) of eighty-one thousand
• ekāśītisāhasryāṃ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ekāśīti-sāhasrī (प्रातिपदिक; एकाशीतिः + साहस्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; संख्याविशेषणम् (81,000-related)

• saṃhitāyāṃ: in the Saṃhitā
• saṃhitāyāṃ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṃhitā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन

• saptame: in the seventh
• saptame: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saptama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; क्रमवाचकविशेषणम्

• prabhāsakhaṇḍe: in the Prabhāsa section
• prabhāsakhaṇḍe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: prabhāsa-khaṇḍa (प्रातिपदिक; प्रभास + खण्ड)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन

• prathame: in the first
• prathame: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prathama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; क्रमवाचकविशेषणम्

• prabhāsakṣetramāhātmye: in the Māhātmya of Prabhāsa-kṣetra
• prabhāsakṣetramāhātmye: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: prabhāsa-kṣetra-māhātmya (प्रातिपदिक; प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन

• kauśikeśvaramāhātmyavarṇanaṃ: the narration of the glory of Kauśikeśvara
• kauśikeśvaramāhātmyavarṇanaṃ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kauśika-īśvara-māhātmya-varṇana (प्रातिपदिक; कौशिक + ईश्वर + माहात्म्य + वर्णन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• nāma: named
• nāma: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: nāma (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (designation marker)

• caturdaśottaradviśatatamaḥ: two-hundred-and-fourteenth
• caturdaśottaradviśatatamaḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: caturdaśa-uttara-dviśata-tama (प्रातिपदिक; चतुर्दश + उत्तर + द्विशत + तम)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; क्रमवाचकविशेषणम् (214th)

• adhyāyaḥ: chapter
• adhyāyaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: adhyāya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

Speaker

Narratorial colophon (textual closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kauśikeśvara (chapter colophon)

Visual Art Cues

Scene: Manuscript-style closing panel: scribal colophon with decorative borders, indicating the end of the chapter on Kauśikeśvara’s greatness within the Prabhāsa Khaṇḍa.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa-kṣetra
• Kauśikeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It closes the Kauśikeśvara unit, preserving the tīrtha’s identity and authority within the Purāṇic sacred map.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kauśikeśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a colophon.