Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

वसिष्ठतनयान्हत्वा तत्र कौशिकसत्तमः । स्थापयामास तल्लिंगं मुक्तपापस्ततोऽभवत्

Transliteration

vasiṣṭhatanayānhatvā tatra kauśikasattamaḥ | sthāpayāmāsa talliṃgaṃ muktapāpastato'bhavat

Translation

وسِشٹھ کے بیٹوں کو قتل کرکے، وہاں افضل کوشک نے اُس لِنگ کی پرتِشٹھا کی؛ اور اسی وقت سے وہ پاپ سے مُکت ہو گیا۔

Word by Word

• वसिष्ठतनयान्: the sons of Vasiṣṭha
• वसिष्ठतनयान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ + तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वसिष्ठस्य तनयाः)

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), ‘having slain’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• कौशिकसत्तमः: the best of the Kauśikas
• कौशिकसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौशिक + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (कौशिकः सत्तमः)

• स्थापयामास: established/installed
• स्थापयामास: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट् (perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिजन्त-धातु (स्थापयति)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुक्तपापः: freed from sin
• मुक्तपापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त + पाप (प्रातिपदिक; मुच्-धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कौशिकसत्तमः); समासः—बहुव्रीहिः (यस्य पापं मुक्तम् सः)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb), ‘then/thereupon’

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kauśikeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Kauśika, burdened by the killing of Vasiṣṭha’s sons, establishes a Śiva-liṅga at Prabhāsa; the atmosphere shifts from violent aftermath to solemn consecration—water pots, bilva leaves, fire offerings—ending in his release from sin.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Kauśika (Viśvāmitra)
• Kauśikeśvara-liṅga
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even severe transgression is shown as remediable through repentance expressed as Śiva-liṅga installation and devotion within a sanctified kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kauśikeśvara, connected to Kauśika’s (Viśvāmitra’s) liṅga-pratiṣṭhā in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing a Śiva-liṅga) is presented as a purificatory act leading to release from sin.