Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

रोहिण्या वचनं श्रुत्वा गतो दक्षसमीपतः । चंद्रः प्रोवाच विनयाद्वाष्प व्याकुललोचनः

Transliteration

rohiṇyā vacanaṃ śrutvā gato dakṣasamīpataḥ | caṃdraḥ provāca vinayādvāṣpa vyākulalocanaḥ

Translation

روہنی کے کلمات سن کر چندر دکش کے پاس گیا۔ عاجزی کے ساتھ، آنکھیں آنسوؤں سے بھری ہوئی، اس نے عرض کیا۔

Word by Word

• रोहिण्या: by Rohiṇī
• रोहिण्या: Karana (Instrument/Agentive means/करण)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: लिङ्गम्: स्त्री; विभक्तिः: तृतीया (Instrumental/करण); वचनम्: एकवचनम्

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: लिङ्गम्: नपुं; विभक्तिः: द्वितीया (Accusative/कर्म); वचनम्: एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); धातु: श्रु; अर्थः: having heard; अव्ययवत् प्रयोगः

• गतः: went, having gone
• गतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past participle); लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः

• दक्ष-समीपतः: to/near Dakṣa’s vicinity
• दक्ष-समीपतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (दक्षस्य समीपम्); अव्ययम्: तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• चन्द्रः: the Moon (Candra)
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्

• प्रोवाच: said, spoke
• प्रोवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: धातु: वच्; उपसर्गः: प्र; लकारः: लिट् (Perfect); पुरुषः: प्रथम; वचनम्: एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विनयात्: out of humility
• विनयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: पञ्चमी (Ablative; cause/हेतु); वचनम्: एकवचनम्

• वाष्प: with tears, tearful
• वाष्प: Bhava (State/भाव)
• Type: Noun
• Root: वाष्प (प्रातिपदिक)
• Form: लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा (Nominative; used adverbially/elliptic with 'युक्तः'); वचनम्: एकवचनम्

• व्याकुल-लोचनः: whose eyes were agitated
• व्याकुल-लोचनः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याकुल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: बहुव्रीहि (व्याकुले लोचने यस्य); लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying चन्द्रः)

Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetramāhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Soma, tearful and humbled, walks toward Dakṣa’s presence; his posture is bowed, hands near añjali, eyes wet; Dakṣa is seated with austere authority, the space resembling a yajña-hall or patriarchal court.

Characters & Entities

• Rohiṇī
• Candra
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vinaya (humility) and direct apology are presented as dharmic tools to dissolve conflict and open the door to mercy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative remains within Prabhāsa Kṣetra Māhātmya, a sacred-travel context that teaches dharma through exemplary episodes.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears; the emphasis is on ethical action—approaching the offended party with humility.