Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

दक्षः स्वभवनं गत्वा निर्वृतिं परमां गतः । चन्द्रोऽपि पूर्ववद्देवि रोहिण्यां निरतोऽभवत्

dakṣaḥ svabhavanaṃ gatvā nirvṛtiṃ paramāṃ gataḥ | candro'pi pūrvavaddevi rohiṇyāṃ nirato'bhavat

دکش اپنے گھر لوٹ کر اعلیٰ ترین اطمینان کو پہنچا۔ مگر اے دیوی، چندرما پہلے کی طرح روہِنی ہی میں من لگا کر اسی سے وابستہ رہا۔

दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वभवनम्his own house
स्वभवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + भवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘स्वस्य भवनम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
निर्वृतिम्contentment, peace
निर्वृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परमाम्supreme, great
परमाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying निर्वृतिम्)
गतःattained
गतः:
Kriyā (Main predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘went/attained’
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनार्थक (as before)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
रोहिण्याम्in Rohiṇī
रोहिण्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
निरतःdevoted, attached
निरतः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootनि + रम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘engaged/attached’
अभवत्became, was
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration addressed to Devī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as Devi)

Scene: Dakṣa returns satisfied to his abode, while Soma, unchanged in inclination, turns again toward Rohiṇī—an intimate, moonlit focus that foreshadows imbalance.

D
Dakṣa
C
Candra (Soma)
R
Rohiṇī
D
Devī

FAQs

Even after outward reconciliation, inner attachment can persist; dharma requires restraint and balance rather than favoritism.

The broader passage belongs to the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, framing cosmic events within the sanctity of Prabhāsa.

None in this verse; it is narrative setup for the ensuing moral and consequence.