Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 21›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण चन्द्रस्योत्पत्ति कारणम् । चिह्नं यथाऽभवत्तस्य सांप्रतं तत्प्रकीर्त्तय

Transliteration

devyuvāca | śrutaṃ sarvamaśeṣeṇa candrasyotpatti kāraṇam | cihnaṃ yathā'bhavattasya sāṃprataṃ tatprakīrttaya

Translation

دیوی نے کہا: “میں نے چاند کی پیدائش کا سبب پوری طرح سن لیا۔ اب یہ بتاؤ کہ اس پر جو امتیازی نشان (علامت) ظاہر ہوا، وہ کیسے ہوا؟”

Word by Word
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘श्रुतम्’ = ‘heard’
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रुतम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अशेषेणcompletely
अशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणम् (Instrumental used adverbially): ‘without remainder, completely’
चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
उत्पत्तिorigin, birth
उत्पत्ति:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउत् + पद् (धातु) + क्तिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कारणम्’ इत्यस्य षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपदम् (समासभङ्गे)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रुतम्’ इत्यस्य कर्म/विषयः
चिह्नम्mark, sign
चिह्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
यथाhow, as
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (conj./adverb)
अभवत्became, occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him/that (of the Moon)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रकीर्त्तय’ इत्यस्य कर्म
प्रकीर्त्तयtell, recount
प्रकीर्त्तय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Devī (Pārvatī)

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Devī seated beside Īśvara, attentive, asking about the Moon’s ‘cihna’ (mark); a calm Himalayan/temple setting or a narrative pavilion; the moon symbol appears faintly in the background as a cue.

Characters & Entities
D
Devī
C
Candra

FAQs

Sacred history is preserved through inquiry: seeking the meaning of divine ‘signs’ deepens dharmic understanding.

The broader frame is Prabhāsakṣetra Māhātmya, though this verse itself introduces a narrative question rather than naming a tirtha.

None; it is a request to narrate the account.

←Previous Verse
Next Verse→