Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

Transliteration

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge vasati bhūmidaḥ | ācchettā cānumaṃtā ca tānyeva narakaṃ vrajet

Translation

زمین کا دان کرنے والا ساٹھ ہزار برس تک سُوَرگ میں رہتا ہے؛ مگر جو اس زمین کو چھین لے اور جو اس چھیننے کی اجازت/تائید کرے—وہ اسی مدت کے لیے نرک میں جاتا ہے۔

Word by Word

• षष्टि-वर्ष-सहस्राणि: sixty thousand years
• षष्टि-वर्ष-सहस्राणि: Kāla-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षष्टि (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक); षष्टि-वर्ष-सहस्र (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कालपरिमाणवाचक (accusative of duration)

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• वसति: dwells
• वसति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• भूमिदः: the giver of land
• भूमिदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि + द (प्रातिपदिक); भूमि-द (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (भूमिं ददाति इति) भूमिदाता

• आच्छेत्ता: the one who seizes/appropriates
• आच्छेत्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आ-छिद् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक कृदन्त (तृच्/तार्-प्रत्ययार्थ: agent noun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अनुमन्ता: the approver/consenter
• अनुमन्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनु-√मन् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक कृदन्त (agent noun: approver/consenter)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• तानि: those (persons)
• तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• व्रजेत्: would go
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Unspecified in excerpt (within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant donor ascends toward svarga while, in a contrasting panel, a land-seizer and an approving witness are dragged toward naraka; a boundary-stone and deed-scroll symbolize the donated land.

Characters & Entities

• Svarga
• Naraka
• Bhūmi-dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Protecting legitimate gifts is dharma; violating a land-gift brings severe karmic consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is part of Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, where dharmic giving is upheld as sacred practice connected to Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

It reinforces the sanctity of bhūmi-dāna: do not seize donated land, and do not consent to such seizure.