Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

देव्युवाच । इदं देयमिदं देयमिति प्रोक्तं तु यच्छ्रुतौ । दानादानविशेषांस्तु श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

devyuvāca | idaṃ deyamidaṃ deyamiti proktaṃ tu yacchrutau | dānādānaviśeṣāṃstu śrotumicchāmi tattvataḥ

دیوی نے کہا: شروتی میں بار بار فرمایا گیا ہے کہ ‘یہ دان دینا چاہیے، یہ دان دینا چاہیے۔’ میں حقیقت کے ساتھ دان اور اَدان (جو نہ دیا جائے) کے مخصوص امتیازات سننا چاہتی ہوں۔

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Vishaya (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
देयम्to be given
देयम्:
Vidhana (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त; √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विधेय-विशेषणम्; भाव्य/कर्तव्य (gerundive: 'to be given')
इदम्this
इदम्:
Vishaya (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
देयम्to be given
देयम्:
Vidhana (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त; √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; भाव्य/कर्तव्य (gerundive)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative)
प्रोक्तम्has been stated
प्रोक्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (said/declared)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (particle: 'but/indeed')
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)
श्रुतौin the Śruti (Veda)
श्रुतौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
दान-अदान-विशेषान्the distinctions of giving and not-giving
दान-अदान-विशेषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक) + अदान (प्रातिपदिक) + विशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (दानं च अदानं च) + तत्पुरुषः (तयोः विशेषाः)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव (indeclinable infinitive)
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तत्त्वतःin truth; accurately
तत्त्वतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A calm doctrinal dialogue: Devī, seated respectfully, asks Īśvara about the fine distinctions of what should and should not be given; the setting evokes Prabhāsa’s sanctity with a distant liṅga and sea-breeze ambience.

D
Devī

FAQs

Dharma requires discernment: charity must be understood in its proper forms, limits, and intentions—not merely performed mechanically.

The conversation is embedded in the Prabhāsakṣetra Māhātmya, the glorification-cycle of Prabhāsa.

An inquiry is raised about dāna/adāna classifications—preparing for detailed rules on charitable giving.