Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

श्राद्धं कृत्वा परश्राद्धे यस्तु भुंक्ते च विह्वलः । पतंति पितरस्तस्य लुप्तपिण्डोदकक्रियाः

Transliteration

śrāddhaṃ kṛtvā paraśrāddhe yastu bhuṃkte ca vihvalaḥ | pataṃti pitarastasya luptapiṇḍodakakriyāḥ

Translation

جو شخص شرادھ کر کے پھر بھوک کے فریب میں بے قرار ہو کر دوسرے کے شرادھ میں کھا لے، اس کے پِتر گر جاتے ہیں؛ کیونکہ اس کی پِنڈ اور جل-ارپن کی کریا گویا ضائع اور بے اثر ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकर्म-क्रिया

• परश्राद्धे: in another’s śrāddha
• परश्राद्धे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर-श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (परस्य श्राद्धम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (संबन्धि-प्रत्यय)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• भुङ्क्ते: eats
• भुङ्क्ते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• विह्वलः: confused, distressed
• विह्वलः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विह्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यः इति)

• पतन्ति: fall (down)
• पतन्ति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• लुप्तपिण्डोदकक्रियाः: (whose) piṇḍa-and-water rites are lapsed
• लुप्तपिण्डोदकक्रियाः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लुप्त- पिण्ड- उदक- क्रिया (प्रातिपदिक); लुप्त (कृदन्त-विशेषण) + पिण्ड + उदक + क्रिया
• Form: तत्पुरुष-समास (लुप्ताः पिण्डोदकक्रियाः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Sūta (deduced from Purāṇic narration style within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A moral warning scene: a man, having completed śrāddha rites, is tempted by another śrāddha feast; behind him, faint ancestral figures appear distressed and descending, while the proper path shows restraint and reverence.

Characters & Entities

• Śrāddha
• Pitṛs
• Piṇḍa
• Udaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Greed and casualness can nullify sacred offerings; restraint protects the spiritual efficacy of pitṛ-tarpaṇa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The warning appears within Prabhāsakṣetra-māhātmya, emphasizing disciplined conduct for pilgrims and householders alike.

What ritualistic prescription is mentioned?

After conducting one’s own śrāddha, one should not eat in another’s śrāddha, lest one’s own pitṛ-offerings be rendered ineffective.