Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 202›Shloka 75
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

स्नात्वा तत्र वरारोहे सरस्वत्यब्धिसंगमे । रामेश्वरेतिनामानं ततः संपूज्य शंकरम् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

Transliteration

snātvā tatra varārohe sarasvatyabdhisaṃgame | rāmeśvaretināmānaṃ tataḥ saṃpūjya śaṃkaram | godānaṃ tatra deyaṃ tu samyagyātrāphalepsubhiḥ

Translation

اے خوش کمر والی! وہاں سرسوتی اور سمندر کے سنگم پر اشنان کرکے، پھر ‘رامیشور’ نام سے شَنکر کی باقاعدہ پوجا کرو۔ جو یاترا کا پورا پھل چاہتے ہیں، انہیں وہاں گائے کا دان ضرور دینا چاہیے۔

Word by Word
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + क्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) ‘having bathed’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय
वरारोहेO fair-hipped one
वरारोहे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरा (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः (वरम् आरोहः यस्याः सा = ‘she of beautiful ascent/figure’)
सरस्वतीof Sarasvatī (river)
सरस्वती:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अब्दिof the ocean
अब्दि:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअब्दि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
संगमेat the confluence
संगमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
रामेश्वरRāmeśvara
रामेश्वर:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य ईश्वरः)
इतिthus/“as”
इति:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-निपात (quotative)
नामानम्the name
नामानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद् + तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘thereafter/from there’
संपूज्यhaving worshipped well
संपूज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु) + ल्यप् (ल्यप्-प्रत्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having duly worshipped’
शंकरम्Śaṅkara (Śiva)
शंकरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गोदानम्cow-gift (donation of a cow)
गोदानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (गवां दानम् = gift of a cow)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय
देयम्should be given
देयम्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय; भाव्य/कर्तव्य)
Formकर्तव्यतार्थक कृदन्त (यत्/तव्यत्-अर्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (to be given)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
यात्राफलेप्सुभिःby those who desire the fruit of the pilgrimage
यात्राफलेप्सुभिः:
Karana/Agent (Instrumental agent/तृतीया-कर्तृ)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + इप्सु (प्रातिपदिक; desiderative adj.)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (यात्रायाः फलम् इप्सवः = those desiring the fruit of pilgrimage)
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara at Sarasvatī–abdhi-saṅgama (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple at a sea-river confluence: waves meeting a sacred river current; a small coastal Śiva shrine labeled Rāmeśvara; priests guiding snāna and pūjā; a decorated cow being gifted with water-pot and darbha in hand.

Characters & Entities
D
Devī
S
Sarasvatī
A
Abdhi (Ocean)
Ś
Śaṅkara (Śiva)
R
Rāmeśvara
G
Go-dāna (cow donation)

FAQs

Pilgrimage is perfected by combining tīrtha-bathing, Śiva-worship, and compassionate charity.

The Sarasvatī–ocean confluence within Prabhāsakṣetra, centered on the Rāmeśvara Liṅga.

Snāna at the saṅgama, worship of Śaṅkara as Rāmeśvara, and go-dāna for those seeking full pilgrimage merit.

←Previous Verse
Next Verse→