Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पाटलान्पुष्पितान्रम्भान्देवदारुद्रुमांस्तथा । शालांस्तालांश्च स्तमालांनिचुलान्वञ्जुलांस्तथा

Transliteration

pāṭalānpuṣpitānrambhāndevadārudrumāṃstathā | śālāṃstālāṃśca stamālāṃniculānvañjulāṃstathā

Translation

وہاں پھولوں سے لدے پاٹلا کے درخت، کیلے کے جھنڈ، اور دیودار بھی تھے؛ شال اور تال کے درخت، ستَمال، نِچُل اور وَنجُل بھی—اس مقدّس خطّے کو حسن سے بھر رہے تھے۔

Word by Word

• पाटलान्: pāṭala trees
• पाटलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाटल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पुष्पितान्: in bloom, flowered
• पुष्पितान्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• रम्भान्: plantain/banana (rambhā) plants
• रम्भान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (वृक्षनामे), द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• देवदारुद्रुमान्: deodar trees
• देवदारुद्रुमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवदारु (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारयार्थ: देवदारुरेव द्रुमः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (adverb)

• शालान्: śāla trees
• शालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तालान्: palm trees
• तालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• स्तमालान्: stamāla trees
• स्तमालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तमाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• निचुलान्: nicula trees
• निचुलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निचुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वञ्जुलान्: vañjula trees
• वञ्जुलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वञ्जुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Deep grove layers: red pāṭala blossoms, broad plantain leaves, tall devadāru-like silhouettes, śāla trunks, tāla palms, and riverbank nicula/vañjula; pilgrims’ path winding toward the shrine.

Characters & Entities

• Prabhāsakṣetra
• pāṭala
• rambhā
• devadāru
• śāla
• tāla
• stamāla
• nicula
• vañjula

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is praised not only through rites but through its auspicious, life-giving environment that supports contemplation and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it continues the māhātmya-style description of the sacred setting.