Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 77

Devanagari script

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

Transliteration

prāpyāvabhṛthamavyagraḥ sarvadevarṣipūjitaḥ | atirājati rājendro daśadhā bhāvayandiśaḥ

Translation

اَوَبھرتھ (اختتامی تطہیری غسل) تک پہنچ کر وہ بےفکر اور بےاضطراب رہا؛ سب دیوتاؤں اور رِشیوں کی پوجا سے سرفراز ہو کر وہ راجاؤں کا راجا نہایت درخشاں ہوا، اور دسوں سمتوں کو گوناگوں طور پر منور کرتا رہا۔

Word by Word

• प्राप्य: having obtained/reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), धातुः: आप् (to obtain) उपसर्गः: प्र

• अवभृथम्: the Avabhṛtha (concluding bath rite)
• अवभृथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अवभृथ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• अव्यग्रः: unagitated/calm
• अव्यग्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• सर्वदेवर्षिपूजितः: worshipped by all Devarṣis
• सर्वदेवर्षिपूजितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + देवर्षि + पूजित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः: सर्वैः देवर्षिभिः पूजितः (worshipped by all divine sages)

• अतिराजति: shines exceedingly
• अतिराजति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति-राज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: राज् (to shine/reign) उपसर्गः: अति

• राजेन्द्रः: the king of kings
• राजेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः: राज्ञाम् इन्द्रः (king of kings)

• दशधा: tenfold; in ten directions/ways
• दशधा: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दशधा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner: tenfold)

• भावयन्: gladdening/illuminating
• भावयन्: Karta (Agent participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः: भू (to be) causative (णिच्): भावय (to cause to be, to gladden/illumine)

• दिशः: the directions
• दिशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from the ongoing Prabhāsakṣetra Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa avabhṛtha-tīrtha (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: At the avabhṛtha ghat, the king/Soma enters sacred waters, serene and unhurried; devas and devarṣis shower flowers; light radiates outward as if the ten directions brighten; banners and sacrificial pavilion recede behind.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Completion of purificatory rites with steadiness brings inner clarity, honor, and a sanctifying radiance recognized by divine beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), celebrated in the Prabhāsa Khaṇḍa as a supreme purifying sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avabhṛtha— the concluding sacred bath that seals the merit of a vrata or yajña-like observance.