Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

Transliteration

samājahre rājasūyaṃ sahasraśatadakṣiṇam | hiraṇyagarbhaścodgātā brahmā brahmatvameyivān

Translation

پھر اُس نے راجسویا یَجْن کیا، جس میں لاکھوں کے برابر دان و دکشِنا پیش کی گئی۔ ہِرنْیَگربھ اُدگاتا پجاری تھا، اور برہما—برہمتو کو پا چکا—صدر کے طور پر جلوہ گر ہوا۔

Word by Word

• समाजह्रे: he performed/undertook (brought together)
• समाजह्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-हृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः: हृ (to take/bring) उपसर्गाः: सम्+आ

• राजसूयम्: the Rājasūya sacrifice
• राजसूयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजसूय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्; समासः: राज्ञः सूयः/सूयम् इति (राजसूय)

• सहस्रशतदक्षिणम्: with dakṣiṇā of a thousand and a hundred (i.e., 1100)
• सहस्रशतदक्षिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र + शत + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; द्विगुसमासः (संख्यापूर्वकः): सहस्रशत (1100) + दक्षिणम् (having dakṣiṇā)

• हिरण्यगर्भः: Hiraṇyagarbha
• हिरण्यगर्भः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिरण्यगर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; कर्मधारयः: हिरण्यः गर्भः यस्य/हिरण्यगर्भः (name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• उद्गाता: the Udgātṛ priest (chanter)
• उद्गाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद्गातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; ऋ-प्रातिपदिक (उद्गातृ)

• ब्रह्मा: Brahmā (the priest/creator)
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषरूपम्: ब्रह्मा (nom. sg. of ब्रह्मन्)

• ब्रह्मत्वम्: the state of Brahmanhood
• ब्रह्मत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• एयिवान्: having attained
• एयिवान्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: कृत्-प्रत्ययान्तः: क्तवतु (Perfect participle/भूतपूर्वकृत्), परस्मैपदी; पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः: इ (to go/attain)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast sacrificial arena: Soma as royal patron of the Rājasūya; heaps of gifts (gold, cows, garments) arranged; Hiraṇyagarbha as Udgātṛ chanting Sāman; Brahmā presiding with serene authority; fire altars blazing in geometric order.

Characters & Entities

• Rājasūya
• Brahmā
• Hiraṇyagarbha
• Dakṣiṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Royal power is validated through yajña and generosity; dharmic sovereignty is inseparable from sacrifice and dakṣiṇā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, whose māhātmya elevates the locale by associating it with Soma’s grand Vedic rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

The Rājasūya yajña and the offering of extensive dakṣiṇā (ritual gifts) are explicitly mentioned.