Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरामराः । तद्वृत्तान्तोद्भवं पुण्यं पुण्योद्वाहसमन्वितम्

Transliteration

sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarāmarāḥ | tadvṛttāntodbhavaṃ puṇyaṃ puṇyodvāhasamanvitam

Translation

سارَسوت کلپ کے بیچ جو نر اور اَمر (دیوتا) ہیں، اُن کے احوال سے ایک پاکیزہ، پُنّیہ بخشنے والی کتھا جنم لیتی ہے، جو شُبھ رسومات اور مقدّس اَنُشٹھانوں سے آراستہ ہے۔

Word by Word

• सारस्वतस्य: of the Sārasvata
• सारस्वतस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; कल्पस्य विशेषणम्

• कल्पस्य: of the kalpa/aeon
• कल्पस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• स्युः: may be / are
• स्युः: Kriyā (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘may be/should be/are’

• नर-अमराः: men and gods
• नर-अमराः: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: नर + अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (men and immortals)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतक

• वृत्तान्त-उद्भवम्: arisen from that account/narrative
• वृत्तान्त-उद्भवम्: Viśeṣaṇa (Adjective of puṇyam)
• Type: Adjective
• Root: वृत्तान्त + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘वृत्तान्तात् उद्भवम्’ (arisen from the account)

• पुण्यम्: merit; a holy (thing)
• पुण्यम्: Karta (Subject/what is described)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पुण्य-उद्वाह-समन्वितम्: endowed with a meritorious marriage/bringing-forth
• पुण्य-उद्वाह-समन्वितम्: Viśeṣaṇa (Adjective of puṇyam)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य + उद्वाह + समन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘समन्वित’ (ppp of सम् + अनु + √इ) = endowed with; तत्पुरुषसमासः ‘पुण्य-उद्वाहेन समन्वितम्’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) — deduced (continuation of Kalpa/Purāṇa thematic descriptors)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic assembly in Prabhāsa: devas and humans gathered as a sage-narrator evokes the Sārasvata-kalpa; palm-leaf manuscripts, ritual vessels, and a luminous tīrtha landscape in the background.

Characters & Entities

• Sārasvata Kalpa
• Nara (humans)
• Amara (gods)
• Puṇya (merit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic history rooted in cosmic time-cycles (Kalpas) is presented as intrinsically meritorious, transmitting auspicious dharma through sacred narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame remains Prabhāsa-kṣetra māhātmya, though this verse speaks more about Kalpa-based sacred narrative than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

It alludes generally to auspicious ceremonial/observance contexts (puṇya-udvāha), without specifying a concrete dāna or vrata in this verse.