Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

चुकोप भगवान्विष्णुः शार्ङ्गहस्तो ऽभ्यधावत । स हत्वा दशभिस्तीक्ष्णैर्नंदिं भृङ्गिं शतेन च

Transliteration

cukopa bhagavānviṣṇuḥ śārṅgahasto 'bhyadhāvata | sa hatvā daśabhistīkṣṇairnaṃdiṃ bhṛṅgiṃ śatena ca

Translation

تب بھگوان وِشنو شَارنگ کمان ہاتھ میں لیے غضبناک ہو کر لپکا۔ اُس نے دس تیز تیروں سے نندی کو، اور سو تیروں سے بھِرنگی کو گرا دیا۔

Word by Word

• चुकोप: became angry
• चुकोप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा (1st case), एकवचनम् (singular)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• शार्ङ्गहस्तः: having the Śārṅga (bow) in hand
• शार्ङ्गहस्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शार्ङ्ग + हस्त (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शार्ङ्गस्य हस्तः)

• अभ्यधावत: ran towards, charged
• अभ्यधावत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: अभि-

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• हत्वा: having slain
• हत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालः (prior action)

• दशभिः: with ten
• दशभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (as numeral), तृतीया (3rd case), बहुवचनम् (plural)

• तीक्ष्णैः: sharp (ones)
• तीक्ष्णैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्

• नन्दिम्: Nandin
• नन्दिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्

• भृङ्गिम्: Bhṛṅgin
• भृङ्गिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृङ्गि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• शतेन: with a hundred
• शतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu, gripping Śārṅga, rushes forward; a storm of arrows fells Nandin and then Bhṛṅgin—Śaiva attendants—amid dust, divine light, and shocked devas.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Śārṅga (bow)
• Nandin
• Bhṛṅgin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa depicts cosmic conflict to underscore that Dharma is protected through divine resolve, not mere human effort.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose Māhātmya frames even fierce divine encounters within a sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.