Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 198›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

संहरस्व सुरश्रेष्ठ तेजः स्वदहनात्मकम् त्रै । लोक्यं व्याकुलीभूतमेवं सर्वं चराचरम् । न यावत्प्रलयं याति तावद्रक्ष सुरेश्वर

Transliteration

saṃharasva suraśreṣṭha tejaḥ svadahanātmakam trai | lokyaṃ vyākulībhūtamevaṃ sarvaṃ carācaram | na yāvatpralayaṃ yāti tāvadrakṣa sureśvara

Translation

“اے دیوتاؤں میں برتر! اپنی وہ دہکتی ہوئی تیز-شکتی واپس لے لو جس کی فطرت خود کو جلانے والی آگ ہے۔ تری لوک—ہر متحرک و ساکن—پریشان ہو چکا ہے۔ اے سُریشور! پرلے کی طرف بڑھنے سے پہلے ہماری حفاظت فرما۔”

Word by Word
संहरस्वwithdraw/bring under control
संहरस्व:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-हृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां श्रेष्ठः)
तेजःsplendor, fiery energy
तेजः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वदहनात्मकम्of self-consuming nature
स्वदहनात्मकम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + दहन (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (स्व-दहन-आत्मक = of the nature of self-burning)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
व्याकुलीभूतम्become distressed
व्याकुलीभूतम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-आ-कुल (प्रातिपदिक) + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; ‘become agitated’
एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thus/in this way’
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चराचरम्all moving and unmoving (beings)
चराचरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चर + अचर = moving and unmoving beings)
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
यावत्as long as, until
यावत्:
Kriya-viseshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (correlative) ‘as long as/until’
प्रलयम्dissolution, destruction
प्रलयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यातिgoes, reaches
याति:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तावत्so long
तावत्:
Kriya-viseshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय (correlative) ‘so long/that long’
रक्षprotect
रक्ष:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)
Speaker

Devas and Ṛṣis (collective supplication)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Surēśvara / Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Devas and sages, distressed, plead with folded hands toward the blazing source, imploring the lord to withdraw the self-consuming fire before pralaya; the cosmos appears on the brink.

Characters & Entities
T
Trailokya
D
Deva
S
Sureśvara
P
Pralaya

FAQs

Divine power must be harmonized for loka-saṅgraha (the welfare of worlds); devotees seek protection through humble appeal.

Prabhāsakṣetra, where Śiva’s mighty radiance becomes localized and sanctifies the land.

A protective prayer (rakṣā-prārthanā) requesting the deity to restrain destructive energy.

←Previous Verse
Next Verse→