Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

Transliteration

evaṃ tatra samutpannaṃ prabhāsaṃ vṛddhasaṃjñakam | tatrokṣā brāhmaṇe deyaḥ samyagyātrāphalepsubhiḥ

Translation

یوں وہاں ‘وِردھ’ کے نام سے معروف پربھاس ظاہر ہوا؛ اور جو یاترا کا پورا پھل چاہتے ہیں، انہیں وہاں کسی برہمن کو ایک بیل دان کرنا چاہیے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb: 'thus')

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative adverb/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'there')

• समुत्पन्नम्: arisen; originated
• समुत्पन्नम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रभासम् इत्यस्य विशेषणम्

• प्रभासम्: Prabhāsa (sacred place)
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (उपलभ्य/वर्ण्य-वस्तु)

• वृद्ध-संज्ञकम्: having the name ‘Vṛddha’ (called Vṛddha-)
• वृद्ध-संज्ञकम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वृद्धा संज्ञा यस्य), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रभासम् इत्यस्य विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• उक्षा: a bull
• उक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उक्षन्/उक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृस्थानी (देयः इत्यत्र विधेय-कर्ता)

• ब्राह्मणे: to a Brahmin
• ब्राह्मणे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान

• देयः: should be given
• देयः: Kriya (Predicative obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) → देय (कृदन्त-प्रातिपदिक, यत्/gerundive)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/obligatory), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उक्षा इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (कर्तव्यता)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'properly')

• यात्रा-फल-एप्सुभिः: by those who desire the fruit of the pilgrimage
• यात्रा-फल-एप्सुभिः: Karana (Instrument/Agentive instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + एप्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक, इच्छार्थक from आप्/आप्नु with desiderative sense)
• Form: तत्पुरुष-समास (यात्रायाः फलम्; तत् एप्सवः), पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/हेतु-भाव (agent/instrumental: 'by those who desire')

Speaker

Sūta (contextual narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛddha-Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At Vṛddha-Prabhāsa, a pilgrim respectfully offers a strong ox (ukṣā) to a learned Brāhmaṇa near a shrine; attendants hold water-pot and cloth; the act is framed as the ‘completion’ of yātrā.

Characters & Entities

• Vṛddhaprabhāsa
• Brāhmaṇa
• Ukṣā (ox/bull)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is perfected by dāna: sacred travel culminates in generosity aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vṛddhaprabhāsa (Vṛddha-saṃjñaka Prabhāsa) within Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ukṣā-dāna: gifting an ox to a Brāhmaṇa to gain the full fruit of the pilgrimage.