Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

कला देवि यदाद्यंतमनादिमजमव्ययम् । तदान्वितः शशी तस्यामधोमुखमवस्थितः

Transliteration

kalā devi yadādyaṃtamanādimajamavyayam | tadānvitaḥ śaśī tasyāmadhomukhamavasthitaḥ

Translation

اے دیوی، ‘کلا’ وہ ہے جس کا آغاز اور انجام ہو؛ مگر پرم تَتْو اَنادی، اَج (غیر مولود) اور اَویَی (غیر زوال پذیر) ہے۔ اسی (کلا) سے وابستہ ہو کر چاند وہاں رخ نیچے کیے قائم ہے۔

Word by Word

• कला: a kalā (part/phase)
• कला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• यत्: which/that which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• आद्यन्तम्: having beginning and end
• आद्यन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आदि + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण

• अनादि: beginningless
• अनादि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अजम्: unborn
• अजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Time/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• अन्वितः: endowed/connected
• अन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ/√वे?; 'अनु+इ' भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)

• शशी: the moon
• शशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• तस्याम्: in that (kalā)
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• अधोमुखम्: with face downward/downward-facing
• अधोमुखम्: Karma/Avasta (Object/State)
• Type: Adjective
• Root: अधस् + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as predicate/accusative of state)

• अवस्थितः: is situated/stands
• अवस्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) प्रयुक्तः क्रियार्थे (used predicatively as 'is situated')

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Candra depicted with a downward-turned face beneath a higher, formless radiance symbolizing the unborn, undecaying Supreme; subtle suggestion of Somnātha’s liṅga as the axis of the teaching.

Characters & Entities

• Devī
• Kalā
• Moon (Śaśin/Candra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time and its parts are finite, but the divine reality is beyond birth and decay; spiritual practice aims at that imperishable ground.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is the textual setting; metaphysical teaching enhances the Māhātmya’s authority and sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.