Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

भगवानुवाच । ऋषिभिः पातितं ह्येतन्मम लिंगं सुरेश्वराः । न तु शक्यो मया कर्तुं बाधस्तेषां महात्मनाम्

Transliteration

bhagavānuvāca | ṛṣibhiḥ pātitaṃ hyetanmama liṃgaṃ sureśvarāḥ | na tu śakyo mayā kartuṃ bādhasteṣāṃ mahātmanām

Translation

خداوندِ برکت نے فرمایا: “اے دیوتاؤں کے سردارو! یہ میرا لِنگ واقعی رِشیوں نے نیچے گرایا ہے؛ مگر اُن عظیم النفس سادھوؤں کی مراد اور قوت کو میں روک نہیں سکتا۔”

Word by Word

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ऋषिभिः: by the sages
• ऋषिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• पातितम्: made to fall, cast down
• पातितम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पत् (धातु) णिजन्त ‘पातयति’ + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — क्त-प्रत्ययान्त; ‘caused to fall’

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) — हेत्वर्थ/निश्चयार्थ

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषण

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन — सर्वनाम-रूप

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सुरेश्वराः: O lords of the gods
• सुरेश्वराः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, बहुवचन — समासः: सुर + ईश्वर

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• तु: but/however
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle) — विरोध/अन्वय

• शक्यः: possible
• शक्यः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शक् (धातु) + यत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — यत्-प्रत्ययान्त (potential)

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन — सर्वनाम-रूप

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) — अव्ययभाव

• बाधः: hindrance/obstruction
• बाधः: Karma (Thing done/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन — सर्वनाम-रूप

• महात्मनाम्: of the great-souled ones
• महात्मनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — समासः: महा + आत्मन्

Speaker

Bhagavān (Śiva/Rudra, in the Prabhāsa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sura-īśvaras (lords of gods)

Visual Art Cues

Scene: The Lord speaks calmly to the assembled gods, indicating that the liṅga was brought down by sages and that their will cannot be obstructed.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Sura-īśvaras (Devas)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the Lord honors the moral-spiritual authority of great sages; dharma is upheld through reverence for ṛṣi-tejas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsa tīrtha-region), within the Prabhāsakṣetramāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse sets the premise for honoring the liṅga established in Prabhāsa.