Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

एक एव श्रुतोऽस्माभिः प्रभासस्तीर्थवासितः । प्रभासाः पंच देवेश यत्त्वया परिकीर्तिताः

eka eva śruto'smābhiḥ prabhāsastīrthavāsitaḥ | prabhāsāḥ paṃca deveśa yattvayā parikīrtitāḥ

“ہم نے تو صرف ایک ہی پربھاس کو تِیرتھ کے طور پر مشہور سنا ہے۔ مگر اے دیوتاؤں کے ایشور، آپ نے پانچ ‘پربھاس’ بیان کیے ہیں۔”

एकःone
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘प्रभासः’)
एवonly/indeed
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
श्रुतःheard/known
श्रुतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has been heard/known’
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रभासःPrabhāsa (tīrtha)
प्रभासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तीर्थवासितःdwelling at the sacred ford
तीर्थवासितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + वासित (कृदन्त, क्त; √वस्/वास्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (तीर्थे वासितः = dwelling/abiding at a tīrtha)
प्रभासाःPrabhāsa-s (as multiple)
प्रभासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; बहुवचनार्थे; विशेषणम् (qualifying ‘प्रभासाः’)
देवेशO Lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative) — ‘which (five)’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
परिकीर्तिताःdescribed/mentioned
परिकीर्तिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘have been described’

Devī

Tirtha: Prabhāsa (and ‘Prabhāsāḥ pañca’)

Type: kshetra

Listener: Īśvara (Śiva, addressed as Deveśa)

Scene: Devī gestures toward a single luminous Prabhāsa on the horizon while five smaller lights appear around it, symbolizing the proclaimed fivefold division; Śiva listens, poised to narrate the origin.

D
Devī
P
Prabhāsa
D
Deveśa (Śiva)

FAQs

Purāṇic tīrtha traditions often contain layered geographies—one famed name may encompass multiple sacred loci.

Prabhāsa tīrtha, with emphasis on its fivefold manifestation (Prabhāsa-pañcaka).

None; it clarifies the scope of the tīrtha designation and prompts explanation.