Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

कृमिकीटपतंगाश्च श्वपचा वा नराधमाः । सोऽपि स्वर्गमवाप्नोति किं पुनर्भावितात्मवान्

kṛmikīṭapataṃgāśca śvapacā vā narādhamāḥ | so'pi svargamavāpnoti kiṃ punarbhāvitātmavān

وہاں کیڑے مکوڑے، حشرات اور پرندے بھی—یا شَوپَچ اور انسانوں میں ادنیٰ ترین بھی—سورگ پا لیتے ہیں؛ پھر جس کی آتما سنواری اور پاک ہو، اس کا کیا کہنا!

कृमिकीटपतङ्गाःworms, insects, and flying insects
कृमिकीटपतङ्गाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृमि + कीट + पतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-बोधकः (conjunction)
श्वपचाःdog-cookers (outcastes)
श्वपचाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वपच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; श्वानां पचः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थकः (disjunctive particle)
नराधमाःthe lowest of men
नराधमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + अधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; नराणाम् अधमाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थे (particle: ‘even/also’)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
किम्what (to say)
किम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रश्नार्थक-अव्ययप्रयोगः (interrogative particle: ‘what then?’)
पुनःthen, moreover
पुनः:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरर्थकः (adverb: ‘again/further/more so’)
भावितात्मवान्one of purified/imbued self
भावितात्मवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभावित + आत्मन् + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; बहुव्रीहिः—भावितः आत्मा यस्य सः (one whose self is purified/imbued)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (general)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: At a sacred ford, diverse beings—birds, insects, and marginalized humans—are shown receiving the same sanctifying light from the kṣetra; a disciplined pilgrim stands with folded hands, radiating inner purity.

S
Svarga
T
Trisaṅgama/Miśratīrtha (implied)

FAQs

A supremely holy place can uplift even the most degraded states of existence; inner refinement only increases the result.

The powerful tīrtha being praised in this adhyāya—centered on Trisaṅgama/Miśratīrtha in Prabhāsa-kṣetra.

No explicit rite; the verse states the extraordinary salvific fruit of contact with the tīrtha, especially for the purified-minded.