Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तस्मिन्नेव दिने पूज्यं सिद्धिकामैर्नरैः सदा । एतत्पूर्वं मयाख्यातं तव विस्तरतः प्रिये

Transliteration

tasminneva dine pūjyaṃ siddhikāmairnaraiḥ sadā | etatpūrvaṃ mayākhyātaṃ tava vistarataḥ priye

Translation

اسی دن، کامیابی و سِدھی کے خواہاں لوگوں کو ہمیشہ اس کی پوجا کرنی چاہیے۔ اے محبوبہ، یہ بات میں پہلے ہی تجھے تفصیل سے بتا چکا ہوں۔

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikarana/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; ‘तस्मिन्’ = in that

• एव: indeed, just
• एव: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)

• दिने: on the day
• दिने: अधिकरण (Adhikarana/Locative)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• पूज्यम्: to be worshipped
• पूज्यम्: कर्म/विधेय (Object/Predicative)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (यत्) कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पूज्यम्’ = to be worshipped/fit for worship

• सिद्धिकामैः: by those desiring success
• सिद्धिकामैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धेः कामः = desiring success); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

• नरैः: by men, by people
• नरैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पूर्वम्: previously, earlier
• पूर्वम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगे अव्ययवत् (adverbial accusative); ‘पूर्वम्’ = earlier/before

• मया: by me
• मया: कर्ता (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• आख्यातम्: was explained
• आख्यातम्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist/Perfective past usage), कर्मणि-प्रयोगे क्त-भावार्थवत्; प्रथमपुरुषे, एकवचनम्; ‘आख्यातम्’ = was told/declared

• तव: to you, your
• तव: सम्प्रदान/सम्बन्ध (Recipient/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्

• विस्तरतः: in detail
• विस्तरतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम् (ablatival adverb); ‘विस्तरतः’ = in detail, elaborately

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīmukha

Type: cave

Skanda Dialogue

Listener: a beloved interlocutor addressed as ‘priye’

Visual Art Cues

Scene: A teacher-narrator figure (Skanda) gestures as if concluding an instruction; in the background, devotees worship at a cave-adjacent shrine of Śrīmukha on Navamī, with offerings arranged in order.

Characters & Entities

• Siddhi (attainment)
• Śrīmukha (context)
• Mātṛs (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual attainments are linked to disciplined observance of sacred time and prescribed worship within a holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship context points to the Prabhāsa-kṣetra sites just described: the Mātṛgaṇas and Śrīmukha-vivara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship should be performed specifically “on that very day” (the stated tithi context), especially by seekers of siddhi.