Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अद्याहं कृतकल्याणी ज्ञानदृष्टिः कृतात्वया । अद्य मे भूषितौ कर्णौ क्षेत्र माहात्म्यभूषणौ

Transliteration

adyāhaṃ kṛtakalyāṇī jñānadṛṣṭiḥ kṛtātvayā | adya me bhūṣitau karṇau kṣetra māhātmyabhūṣaṇau

Translation

آج میں سراپا خیر و برکت بن گئی؛ تم نے میری نگاہ کو نگاہِ معرفت بنا دیا۔ آج میرے کان آراستہ ہوئے—کشیتر کی عظمت کے زیور کو سن کر آراستہ ہوئے۔

Word by Word

• अद्य: today / now
• अद्य: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: adya (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• कृत-कल्याणी: made auspicious / blessed
• कृत-कल्याणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु, क्त कृदन्त) + कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: ‘कृता कल्याणी यस्या सा’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (अहम्)

• ज्ञान-दृष्टिः: vision of knowledge, insight
• ज्ञान-दृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/तत्पुरुषार्थे (determinative): ‘ज्ञानस्य दृष्टिः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कृता: has been made
• कृता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अस्ति’ इति लुप्त-क्रिया

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अद्य: today / now
• अद्य: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: adya (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• भूषितौ: adorned
• भूषितौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूष् (धातु) + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; कर्णौ इत्यस्य विशेषण

• कर्णौ: (two) ears
• कर्णौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन

• क्षेत्र-माहात्म्य-भूषणौ: adorned with the ornament of the sacred-place’s greatness
• क्षेत्र-माहात्म्य-भूषणौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: बहु-पद-तत्पुरुष: ‘क्षेत्रस्य माहात्म्यं (यत्) भूषणम्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; कर्णौ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (māhātmya as ‘bhūṣaṇa’)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaṅkara

Visual Art Cues

Scene: Devī proclaims her ears ‘adorned’ by the ornament of Prabhāsa’s greatness; a subtle visual metaphor shows sound as garlands entering the ears, and her eyes brightening into knowledge-vision under Śiva’s gaze.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Śiva (implied)
• Prabhāsa-kṣetra (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa of tīrtha-māhātmya is portrayed as a purifier and ornament—hearing sacred greatness refines perception into jñāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, referred to as ‘kṣetra’ whose māhātmya is the ‘ornament’ being heard.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly śravaṇa (devout listening) to māhātmya; no explicit external ritual is specified.