Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

कुन्त्या प्रतिष्ठितं देवि क्षेत्रे प्राभासिके प्रिये । पाण्डवास्तु यदा पूर्वं प्रभासक्षेत्रमागताः

Transliteration

kuntyā pratiṣṭhitaṃ devi kṣetre prābhāsike priye | pāṇḍavāstu yadā pūrvaṃ prabhāsakṣetramāgatāḥ

Translation

اے دیوی، اے پیاری، پرابھاس کے مقدس میدان میں یہ (لِنگ) کُنتی نے ہی قائم کیا تھا۔ پہلے جب پانڈو پرابھاس کشترا میں آئے تھے…

Word by Word

• कुन्त्या: by Kuntī
• कुन्त्या: Karana (Instrument/Agentive means)
• Type: Noun
• Root: कुन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन (Feminine, Instrumental, Singular)

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रति-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Neuter, Nom./Acc., Singular)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Feminine, Vocative, Singular)

• क्षेत्रे: in the sacred place/field
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)

• प्राभासिके: in Prabhāsa-related
• प्राभासिके: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्राभासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Locative, Singular; adjectival)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Feminine, Vocative, Singular)

• पाण्डवाः: the Pāṇḍavas
• पाण्डवाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (indeclinable particle; contrast/emphasis)

• यदा: when
• यदा: Kala-adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• पूर्वम्: formerly/earlier
• पूर्वम्: Kala-adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; कालवाचक-अव्यय (used adverbially; temporal)

• प्रभासक्षेत्रम्: the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रम्: Karma (Object of motion)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Neuter, Accusative, Singular; genitive tatpuruṣa)

• आगताः: came/arrived
• आगताः: Kriya (Predicate/Action)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय) परस्मैपद-प्रयोगे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Past participle used predicatively; Masculine, Nom., Plural)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kuntīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Kuntī, dignified and austere, installs a Śiva-liṅga in Prabhāsa while the Pāṇḍavas stand nearby in travel attire; offerings, water pots, and bilva leaves surround the liṅga; the coastal sacred field stretches behind.

Characters & Entities

• Kuntī
• Pāṇḍavas
• Prabhāsa-kṣetra
• Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are authenticated through exemplary devotees: Kuntī and the Pāṇḍavas model tīrtha-yātrā and liṅga-pratiṣṭhā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kuntīśvara in Prabhāsa-kṣetra, consecrated by Kuntī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā is referenced (established by Kuntī), though the verse itself does not command a specific rite.