Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

योजनानां सहस्राणि नव दैर्घ्यं प्रकीर्तितम् । तस्यैतज्जृम्भितं देवि भरतस्य महात्मनः

Transliteration

yojanānāṃ sahasrāṇi nava dairghyaṃ prakīrtitam | tasyaitajjṛmbhitaṃ devi bharatasya mahātmanaḥ

Translation

اس کی لمبائی نو ہزار یوجن بیان کی گئی ہے۔ اے دیوی! یہی وہ عظیم پھیلاؤ ہے جو مہاتما بھرت سے وابستہ ہے۔

Word by Word

• योजनानाम्: of yojanas
• योजनानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (Measure/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; परिमाणवाचक

• नव: nine
• नव: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; नपुंसक-प्रथमा/द्वितीया बहुवचनार्थे (agreeing with सहस्राणि)

• दैर्घ्यम्: length
• दैर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैर्घ्य (प्रातिपदिक; दीर्घ-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• प्रकीर्तितम्: is proclaimed/declared
• प्रकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is proclaimed’

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• जृम्भितम्: expansion/manifestation
• जृम्भितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जृम्भ् (धातु) → जृम्भित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘expansion/manifestation’

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• भरतस्य: of Bharata
• भरतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled (one)
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Bharata-sambandha framing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as devi)

Visual Art Cues

Scene: A grand map-like panorama: the Prabhāsa expanse is shown as a long sacred corridor; Bharata is symbolized by a regal figure or emblematic lion/standard, while Devī listens to the proclamation of yojanas.

Characters & Entities

• Pārvatī (Devī)
• Bharata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic vision links righteous kingship and sacred space, portraying dharma as something that extends across a vast, remembered land.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is singled out; the verse situates Bharata’s famed expanse within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement of extent and attribution.