Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13
Devanagari script
न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्
Transliteration
na pāṭitaṃ samaśnīyāddaṃtakāṣṭhaṃ na savraṇam | na corddhaśuṣkaṃ vakraṃ vā naiva ca tvagvivarjjitam
Translation
دانت کی لکڑی کا پھٹا ہوا ٹکڑا استعمال نہ کرے، نہ وہ جو زخمی یا خراب ہو۔ نہ آدھا سوکھا ہو، نہ ٹیڑھا؛ اور نہ ہی وہ جس کی چھال اتری ہو—ایسا ہرگز نہ لے۔
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय; Negative particle
पाटितम्split, torn
पाटितम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपट् (धातु) → पाटित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मणि क्त-प्रत्यय (Past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (qualifying दन्तकाष्ठम्)
समश्नीयात्should eat/use (for chewing)
समश्नीयात्:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; with उपसर्ग सम्; Optative, 2nd person, Singular
दन्तकाष्ठम्tooth-stick
दन्तकाष्ठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त + काष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (दन्तानां काष्ठम् / दन्तस्य काष्ठम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular
नnor/not
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय; Negative particle
सव्रणम्wounded, having a sore
सव्रणम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + व्रण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (व्रणयुक्तम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (qualifying दन्तकाष्ठम्)
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय; Negative particle
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; Conjunction
उर्द्धशुष्कम्dry at the top/upper part dried
उर्द्धशुष्कम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउर्द्ध + शुष्क (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (उर्द्धं शुष्कम्/ऊर्ध्वभागे शुष्कम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (qualifying दन्तकाष्ठम्)
वक्रम्crooked
वक्रम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (qualifying दन्तकाष्ठम्)
वाor
वा:
Vikalpa (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय; Disjunctive particle
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय; Negative particle
एवindeed/at all
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; Emphatic particle
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; Conjunction
त्वक्bark, skin
त्वक्:
Samasa-purvapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण); Feminine stem used as prior member ‘bark/skin’
विवर्जितम्devoid of, lacking
विवर्जितम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + वर्ज् (धातु) → विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मणि क्त-प्रत्यय (PPP); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (qualifying दन्तकाष्ठम्)
Speaker
Skanda (deduced from instructional dharma tone within Prabhāsakṣetra Māhātmya)
Characters & Entities
P
PrabhāsakṣetraD
Dantakāṣṭha (tooth-stick)FAQs
Purāṇic dharma treats bodily cleanliness as a sacred discipline, requiring care, propriety, and avoidance of defective implements.
Prabhāsakṣetra, where even daily rites are framed as meritorious when performed according to rule.
Selection rules for dantakāṣṭha: avoid split, damaged, half-dry, crooked, or barkless tooth-sticks.