Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 129

Devanagari script

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

Transliteration

puṣpāṇāṃ pravarā jātī dhūpānāṃ vijayaḥ paraḥ | gandhānāṃ kuṃkumaṃ śreṣṭhaṃ lepānāṃ raktacaṃdanam

Translation

پھولوں میں جاتی (چنبیلی) سب سے افضل ہے؛ دھوپوں میں ‘وجے’ سب سے برتر۔ خوشبوؤں میں کُنگُم (زعفران) بہترین ہے؛ اور لیپوں میں سرخ چندن نہایت عمدہ ہے۔

Word by Word

• पुष्पाणाम्: of flowers
• पुष्पाणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• प्रवरा: best
• प्रवरा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—जाती

• जाती: jasmine (jātī)
• जाती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धूपानाम्: of incenses
• धूपानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• विजयः: vijaya (a kind of incense)
• विजयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परः: excellent / supreme
• परः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—विजयः

• गन्धानाम्: of fragrances
• गन्धानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• कुंकुमम्: saffron
• कुंकुमम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रेष्ठम्: best
• श्रेष्ठम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—कुंकुमम्

• लेपानाम्: of unguents/pastes
• लेपानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• रक्तचंदनम्: red sandalwood
• रक्तचंदनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—रक्तं चन्दनम् (कर्मधारय)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified in excerpt.

Visual Art Cues

Scene: A pūjā tray is arranged with jasmine garlands, a special incense labeled ‘Vijaya’, saffron fragrance, and red sandal paste; priests and pilgrims prepare offerings before the sanctum.

Characters & Entities

• jātī
• dhūpa (vijaya)
• kuṃkuma
• raktacandana
• Ravi (Sūrya) (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya teaches excellence in worship: offering the finest, purest upacāras is a form of honor to the deity and the sacred place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the setting where these ideal offerings are recommended.

What ritualistic prescription is mentioned?

Selecting specific superior upacāras—jasmine flowers, Vijaya incense, saffron fragrance, and red sandal paste.