Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 120

Devanagari script

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

Transliteration

yaḥ sūryāyatanaṃ bhaktyā gairikeṇopalepayet | prāpnuyānmahatīṃ lakṣmīṃ rogaiścāpi pramucyate

Translation

جو شخص عقیدت کے ساتھ سورج دیو کے آستانے پر گَیریکا (سرخ گِیرو) کا لیپ کرے، وہ بڑی لکشمی (فراوانی) پاتا ہے اور بیماریوں سے بھی نجات پاتا ہے۔

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• सूर्य-आयतनम्: the Sun’s shrine/abode
• सूर्य-आयतनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + आयतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य आयतनम्)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• गैरिकेण: with red ochre
• गैरिकेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गैरिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• उपलेपयेत्: should plaster/anoint
• उपलेपयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + लिप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense possible in usage ('cause to be plastered')

• प्राप्नुयात्: would obtain
• प्राप्नुयात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महतīm: great
• महतīm: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying लक्ष्मीम्)

• लक्ष्मीम्: prosperity, Lakṣmī
• लक्ष्मीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रोगैः: from diseases
• रोगैः: Apadana (Ablative sense via instrumental/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (अपादान/वियोगार्थे), बहुवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक-निपात (particle: 'also/even')

• प्रमुच्यते: is released/freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (passive sense: 'is freed')

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sūrya-āyatana within Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee reverently smears a Sun-shrine with red ochre (gairika), the sanctum glowing with solar radiance; offerings arranged neatly, the space freshly purified.

Characters & Entities

• Sūrya
• Sūryāyatana (Sun shrine)
• Gairika (red ochre)
• Lakṣmī (as fortune)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sevā (devotional service) to a holy shrine is itself worship, bringing both fortune and well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sūryāyatana (Sun shrine) within Prabhāsa Kṣetra, praised for the merit of service performed there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotionally plastering/smearing the Sun shrine with gairika (red ochre) to gain prosperity and relief from disease.