Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

Devanagari script

कस्मिन्मासे दिने चापि भवित्री लोकपूजिता । इत्युक्तोऽहं तया देवि तामवोचं पुनः प्रिये

Transliteration

kasminmāse dine cāpi bhavitrī lokapūjitā | ityukto'haṃ tayā devi tāmavocaṃ punaḥ priye

Translation

“میں کس مہینے اور کس دن لوگوں کی طرف سے پوجی جاؤں گی؟”—یوں اس نے، اے دیوی، مجھ سے پوچھا؛ تب میں نے، اے محبوبہ، اسے پھر جواب دیا۔

Word by Word

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (in which?)

• मासे: month
• मासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• दिने: day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• अपि: also
• अपि: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्ययम् (also/even)

• भवित्री: (she) who will be / future (event)
• भवित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• लोकपूजिता: worshipped by the people
• लोकपूजिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक + पूजित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (भवित्री); तत्पुरुषः (लोकेन पूजिता)

• इति: thus
• इति: Vacana (Quotation/वचन)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इत्यादि-निर्देशक-अव्ययम् (quotative: thus)

• उक्तः: having been asked/said to
• उक्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (having been addressed/asked)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• ताम्: to her / her
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अवोचम्: I said
• अवोचम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अनद्यतन-भूत), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्

• पुनः: again
• पुनः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्ययम् (again)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced; first-person narration indicates the speaker within the frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as devi, priye)

Visual Art Cues

Scene: A divine dialogue: Devī asks with curiosity about the month and day of her public worship; the narrator responds with calm authority, with Prabhāsa’s sacred landscape hinted in the background.

Characters & Entities

• Devi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred worship is anchored in time (māsa, tithi); divine grace is approached through correct calendrical observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where timing of worship and festivals is taught as part of the site’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

An inquiry into the specific month and day for a public festival/worship, answered in the next verse.