Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

Devanagari script

वेदघोषो न यत्रास्ति गुरुपूजादिकं न च । पितृकर्मविहीनं च तद्भूतस्य गृहं स्मृतम्

Transliteration

vedaghoṣo na yatrāsti gurupūjādikaṃ na ca | pitṛkarmavihīnaṃ ca tadbhūtasya gṛhaṃ smṛtam

Translation

جہاں وید کا گھوش (تلاوت) نہیں، گرو پوجا وغیرہ نہیں، اور پِتر کرم (آبائی رسومات) ترک کر دیے گئے ہوں—وہ گھر بھوت (آوارہ روح) کا مسکن کہا گیا ہے۔

Word by Word

• वेदघोषः: chanting/sound of the Veda
• वेदघोषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेदघोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य घोषः)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (where)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• गुरुपूजादिकम्: worship of the teacher and the like
• गुरुपूजादिकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरुपूजा + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (गुरोः पूजा) + 'आदि' (etc.)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (and)

• पितृकर्मविहीनम्: devoid of ancestral rites
• पितृकर्मविहीनम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृकर्म + विहीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (गृहम्); तत्पुरुषः (पितॄणां कर्म) + विहीन (devoid of)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• तद्भूतस्य: of that being (spirit)
• तद्भूतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद्भूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (तत् + भूत = that-being/that entity)

• गृहम्: house
• गृहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्मृतम्: is said/considered
• स्मृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (is considered/said)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (as teaching ground)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A house without Vedic chant, without guru reverence, without śrāddha offerings; a faint restless spirit lingers in corners, while a dharma-teacher indicates the missing pillars: Veda, guru-pūjā, pitṛ-karman.

Characters & Entities

• Veda
• Guru-pūjā
• Pitṛ-karman
• Bhūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Household dharma is upheld by Vedic sound, reverence to teachers, and pitṛ rites; their absence invites spiritual disorder.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, using household signs to stress dharmic living in a sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Veda-recitation, guru-honoring practices, and performance of pitṛ-karmas (ancestral rites such as śrāddha/tarpaṇa).