Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 119

Devanagari script

प्रतिपूज्य विधानेन वस्त्रदानैः सकंचुकैः । कुङ्कुमेनानुलिप्तांगाः स्रग्दामभिरलंकृताः । गंधैर्धूपैश्च संपूज्य नालिकेरान्प्रदापयेत्

Transliteration

pratipūjya vidhānena vastradānaiḥ sakaṃcukaiḥ | kuṅkumenānuliptāṃgāḥ sragdāmabhiralaṃkṛtāḥ | gaṃdhairdhūpaiśca saṃpūjya nālikerānpradāpayet

Translation

مقررہ طریقے کے مطابق اُن کی تعظیم کرے—قمیصچہ/چولی سمیت کپڑے عطا کرے—کُنکُم سے اعضا پر لیپ کرے، ہار اور پھولوں کی لڑیوں سے آراستہ کرے؛ خوشبو اور دھونی سے پوجا کر کے پھر ناریل پیش کرے۔

Word by Word

• प्रतिपूज्य: having duly honored
• प्रतिपूज्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति + √पूज् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• विधानेन: by the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• वस्त्रदानैः: with gifts of garments
• वस्त्रदानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (वस्त्रस्य दानम् = gift of clothes)

• सकंचुकैः: together with bodices/upper garments
• सकंचुकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्गार्थ/सह) + कंचुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying वस्त्रदानैः); सहार्थक-तत्पुरुषवत् (with bodices/upper garments)

• कुङ्कुमेन: with saffron/vermilion paste
• कुङ्कुमेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• अनुलिप्ताङ्गाः: whose limbs are anointed
• अनुलिप्ताङ्गाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु + √लिप् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः (अनुलिप्तानि अङ्गानि येषाम् = whose limbs are anointed)

• स्रग्दामभिः: with garlands and wreath-strings
• स्रग्दामभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्रज् (प्रातिपदिक) + दाम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (स्रजश्च दामानि च)

• अलंकृताः: adorned
• अलंकृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अलम् + √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषण (qualifying understood persons)

• गन्धैः: with perfumes
• गन्धैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• धूपैः: with incense
• धूपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• संपूज्य: having worshipped well
• संपूज्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + √पूज् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• नालिकेरान्: coconuts
• नालिकेरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नालिकेर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• प्रदापयेत्: should cause to be given / should distribute
• प्रदापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √दा (धातु) + णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ritual honoring scene: women guests are respectfully received; attendants offer folded garments with bodices, apply kuṅkuma, place garlands; incense and perfume are offered; coconuts are presented on trays.

Characters & Entities

• Kuṅkuma
• Nālikera

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual giving is not merely material—it is reverent worship expressed through honor, adornment, and auspicious gifts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

These upacāras are taught within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya as part of its dharmic observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Honor the women with garments and bodices, apply kuṅkuma, adorn with garlands, worship with perfume and incense, and then give coconuts.