Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

Devanagari script

अन्नपानाधिकाराणि बहूनि विविधानि च । शर्करापुत्तलीं चान्या वस्त्रे कौसुम्भके तथा

Transliteration

annapānādhikārāṇi bahūni vividhāni ca | śarkarāputtalīṃ cānyā vastre kausumbhake tathā

Translation

کھانے پینے کی بہت سی طرح طرح کی چیزیں لائی گئیں۔ ایک اور نے شکر کی مٹھائیاں اور کاؤسُمبھ (کُسُم) رنگ میں رنگے ہوئے کپڑے بھی اٹھائے۔

Word by Word

• अन्नपानाधिकाराणि: provisions/arrangements of food and drink
• अन्नपानाधिकाराणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न + पान + अधिकार (प्रातिपदिकानि)
• Form: समास (अन्नपानस्य अधिकाराः/वस्तूनि इति); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• बहूनि: many
• बहूनि: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• विविधानि: various
• विविधानि: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• शर्करापुत्तलीम्: a sugar doll/figurine
• शर्करापुत्तलीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर्करा + पुत्तली (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषसमास (शर्करायाः पुत्तली); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• अन्याः: others (women)
• अन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम-प्रयोग

• वस्त्रे: in/with cloth
• वस्त्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन

• कौसुम्भके: safflower-colored
• कौसुम्भके: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौसुम्भक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (वस्त्रे इत्यस्य)

• तथा: likewise, also
• तथा: Sambandha/Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā

Visual Art Cues

Scene: Stores of food and drink are assembled; sugar confections are carried in boxes; safflower-dyed garments (kausumbha) glow in warm orange-red hues, suggesting festive gifting.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma in a tīrtha includes both nourishment (anna-pāna) and dignity (vastra)—charity and offering are portrayed as sacred supports of society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Indicated acts of dāna/offerings: food-drink provisions, sweets, and cloth (vastra) as meritorious gifts.